Bài học kỹ thuật số từ e-Estonia và các ứng dụng cho quản trị toàn cầu

Trong 20 năm qua, Estonia đã trở thành một trong những quốc gia kỹ thuật số nhất trên thế giới. Các tổ chức quản trị toàn cầu có thể học được những gì từ kinh nghiệm của quốc gia này? Ba trụ cột của “e-Estonia” đã trở thành sự phát triển của một bản sắc kỹ thuật số mạnh mẽ, hệ thống khả năng tương tác và một sự thay đổi quyết định. Chúng có thể đưa ra những con đường đầy hứa hẹn cho các hệ thống quản trị toàn cầu trở nên hiệu quả hơn.
17:33 PM 27/09/2019 In bài viết này
 Bài học kỹ thuật số từ e-Estonia và các ứng dụng cho quản trị toàn cầu
 Bài học kỹ thuật số từ e-Estonia và các ứng dụng cho quản trị toàn cầu  - Ảnh 1.

Chính phủ Estonia đã sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông và tận dụng những khả năng tốt nhất từ các chuyên gia trong hơn 20 năm để cải thiện một cách hiệu quả khu vực công của đất nước. Kết quả là, Estonia đã trở thành một trong những quốc gia kỹ thuật số nhất trên thế giới.

Bất kỳ tương tác nào giữa chính phủ và cư dân, có thể là thể nhân hoặc pháp nhân (công ty) đều có thể diễn ra hoàn toàn bằng kỹ thuật số. Trong cùng một hướng, văn phòng hỗ trợ của chính phủ gần như hoàn toàn bằng kỹ thuật số - ngoại lệ duy nhất là các lĩnh vực như thư tín nước ngoài và các dịch vụ tương tự. Đất nước này đôi khi còn được gọi là e-Estonia, báo hiệu mức độ mà các dịch vụ và giải pháp kỹ thuật số thấm nhuần vào cuộc sống của công dân, doanh nhân hoặc công chức người Estonia. Ngày nay, các dịch vụ của đất nước thậm chí còn có sẵn ngoài biên giới của Estonia thông qua chương trình cư dân điện tử: bất kỳ ai trên thế giới cũng có thể đăng ký để nhận được danh tính kỹ thuật số tiếng Estonia và bắt đầu sử dụng các dịch vụ kỹ thuật số mà chính phủ và khu vực tư nhân cung cấp từ xa - một nhóm mục tiêu quan trọng chính là các doanh nhân xuyên biên giới.

Hầu hết các bí quyết trong chuyển đổi kỹ thuật số được tích lũy bởi Estonia có thể không trực tiếp chuyển thành bất cứ điều gì hữu ích trên giai đoạn quản trị toàn cầu. Vì nhìn chung, trọng tâm của quản trị toàn cầu không phải là cung cấp dịch vụ. Tuy nhiên, một số bài học cốt lõi mà Estonia đã học được trên hành trình chuyển đổi kỹ thuật số của mình vẫn có thể có liên quan để cải thiện quản trị ở cấp độ toàn cầu.

Đầu tiên, một trong những trụ cột của chính phủ kỹ thuật số của Estonia là một bản sắc kỹ thuật số mạnh mẽ. Trong trường hợp này, nó có dạng thẻ chip thông minh (thẻ ID hoạt động tương tự như thẻ ngân hàng thông thường, có mã PIN để bảo mật) và ID di động tương đương (có thể sử dụng với mọi thiết bị qua điện thoại của người dân). Bất kể hình thức hoặc mã thông báo nhận dạng cụ thể nào, ý tưởng rất đơn giản: phải có một cách an toàn để truy cập và cung cấp dịch vụ cho người dùng trực tuyến (nói cách khác: để xác thực). Điều này nên có sẵn cho tất cả mọi người để đảm bảo quy mô kinh tế. Ví dụ, ở Estonia, mọi người đều phải có thẻ ID kỹ thuật số trong túi.

Không có việc xác thực mạnh mẽ thì không thể có sự tin tưởng giữa các bên tương tác. Làm thế nào để bạn biết một người hoặc tổ chức khác là đúng như những gì mà họ tuyên bố là? Quản trị toàn cầu cần cùng một loại niềm tin - cho dù đó là sự hợp tác giữa các tổ chức hoặc, thậm chí nhiều hơn, cho bất kỳ hình thức dân chủ trực tiếp nào. Hơn nữa, ID kỹ thuật số cũng có thể đảm bảo niềm tin bằng cách cho phép chữ ký kỹ thuật số, một điều cần thiết cho bất kỳ bộ máy quan liêu nào, có thể là địa phương, quốc gia hoặc toàn cầu.

Với chữ ký điện tử, nhiều rắc rối được giảm bớt (không cần phải chuyển phát nhanh và giữ tài liệu giấy) và mọi tương tác đều có thể được xử lý kỹ thuật số. Chữ ký số là dịch vụ hữu ích nhất được sử dụng ở Estonia - vì chúng được tích hợp trong hầu hết các dịch vụ kỹ thuật số khác, cho dù là do chính phủ hay khu vực tư nhân điều hành (ví dụ: giao dịch ngân hàng). Với một cách thức an toàn để ký điện tử, không có cuộc họp vật lý nào phải diễn ra, và không có tài liệu giấy nào được yêu cầu cả. Hãy nghĩ về hiệu quả mà con người có thể gặt hái trên cấp độ toàn cầu! Ở Estonia, các chuyên gia ước tính rằng người dân tiết kiệm được ít nhất một tuần làm việc mỗi năm, chỉ bằng cách sử dụng chữ ký số trên toàn bộ nền kinh tế.

Giờ đây, ID kỹ thuật số tồn tại ở nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới. Nhưng có ba điều cần thiết để đảm bảo rằng chúng hoạt động một cách hiệu quả: làm cho chúng có thể sử dụng được giữa các khu vực tài phán (bằng cách đảm bảo sự công nhận lẫn nhau, thống nhất các tiêu chuẩn, v.v.); đảm bảo rằng nhiều người có quyền truy cập vào chúng (Ngân hàng thế giới và những tổ chức khác đã bắt đầu các sáng kiến toàn cầu về vấn đề này); và đưa chúng vào sử dụng cho các cơ chế và mạng lưới quản trị toàn cầu hiện có.

Trụ cột thứ hai của e-Estonia là khả năng tương tác mạnh mẽ. Tất cả các chính phủ về cơ bản làm việc trong silo. Tuy nhiên, mọi người muốn các dịch vụ tích hợp và liền mạch, đòi hỏi sự trao đổi và tích hợp dữ liệu từ các nguồn kỹ thuật và cơ quan khác nhau. Tương tự, dữ liệu tham chiếu chéo và tái sử dụng có thể giúp tăng hiệu quả của văn phòng hỗ trợ - ví dụ, bằng cách cho phép các phân tích mạnh hơn. Khả năng tương tác là những gì giúp các cơ quan, luồng công việc, nguồn dữ liệu, hệ thống thông tin, v.v… có thể được tích hợp và cộng tác.

Khả năng tương tác đến trong nhiều cách và ở nhiều cấp độ. Ví dụ, các tiêu chuẩn phải có sẵn cho các cấu trúc dữ liệu, định dạng trao đổi, v.v... Ở mức độ thực tế, một số nền tảng tích hợp là cần thiết. Ở Estonia, giải pháp được đưa ra có tên gọi là X-Road. Đó là nền tảng trao đổi dữ liệu kết nối toàn bộ chính phủ với nhau bằng kỹ thuật số, đồng thời tích hợp chính phủ với khu vực tư nhân bất cứ khi nào cần trao đổi dữ liệu. X-Road không phải là một cơ sở dữ liệu hoặc xe buýt dịch vụ rộng lớn, mà là một giao thức được chia sẻ hoặc tiêu chuẩn hóa về cách truyền dữ liệu giữa các điểm cuối. Thực tế, nó là một lớp nền trên bất kỳ giải pháp kỹ thuật số nào mà một số cơ quan có thể sử dụng. Nếu bạn tích hợp một lần, bạn sẽ ngay lập tức có thể tương tác với bất kỳ ai khác trong mạng.

Bất kỳ thiết lập quản trị toàn cầu nào đều cần khả năng tương tác để có thể hoạt động hiệu quả. Càng nhiều bên tham gia, vấn đề tương tác càng nhiều. Ngoài ra, chúng ta càng cố gắng sử dụng các công cụ kỹ thuật số để giúp quản trị, khả năng tương tác lại càng trở nên quan trọng. Ví dụ, vấn đề quản lý đại dịch, biến đổi khí hậu hoặc kho vũ khí hạt nhân có thể được thúc đẩy rất nhiều nhờ các ứng dụng Internet of Things. Tuy nhiên, làm thế nào để chúng ta làm cho vô số thiết bị, cảm biến và hệ thống hoạt động cùng nhau? Đó chính là khả năng tương tác. Điều đó có nghĩa là tiêu chuẩn, có nghĩa là nền tảng. Các giải pháp X-Road của Estonia có thể giúp chúng ta tiến lên phía trước về vấn đề này.

Bài học cuối cùng từ Estonia chính là sự chuyển đổi kỹ thuật số thực sự không phải là về công nghệ hay kỹ thuật số. Cốt lõi của nó là sự thay đổi. Do đó, để có thể hưởng lợi từ các công cụ kỹ thuật số trong quản trị toàn cầu, con người cần suy nghĩ lại về cách con người làm mọi việc ở cấp độ toàn cầu và mạnh dạn thử các phương thức hoặc phương pháp mới mà các giải pháp kỹ thuật số mới cho phép.

E-Estonia đã đạt đến cấp độ hiện tại chỉ thông qua sự lãnh đạo mạnh mẽ, sẵn sàng chấp nhận rủi ro và thay đổi cách con người làm mọi việc. Ví dụ: đơn giản hóa triệt để các dịch vụ dựa trên trao đổi dữ liệu và chuyển chúng trực tuyến bằng ID kỹ thuật số. Khi công nghệ tiếp tục tiến lên phía trước, cơ hội chuyển đổi sẽ chỉ phát triển. Nếu kinh nghiệm của Estonia có thể hữu ích cho việc chuyển đổi các thỏa thuận toàn cầu hoặc các quốc gia khác, thì chính phủ cũng như các chuyên gia khu vực tư nhân của Estonia luôn sẵn lòng chia sẻ.

Trương Khánh Hợp, Nguyễn Thị Tám