Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên minh kinh tế Á - Âu và tầm quan trọng

10:20 PM 12/11/2015 In bài viết

Các nội dung chính của FTA Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á-Âu

Sau hơn 2 năm đàm phán, Hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu đã chính thức được ký kết vào ngày 29/5/2015. Đây là Hiệp định thương mại tự do mang tính lịch sử, không chỉ vì Việt Nam là đối tác đầu tiên ký kết hiệp định này với liên minh kinh tế Á- Âu mà còn đem đến cơ hội vàng xuất khẩu các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam như nông sản, thủy sản, dệt may, da giày, đồ gỗ và một số sản phẩm chế biến.

Đối với các cam kết về hàng hóa, hai bên dự kiến sẽ dành cho nhau mức mở cửa thị trường hàng hóa chiếm khoảng 90% số dòng thuế, tương đương vào khoảng trên 90% kim ngạch thương mại song phương. Các chuyên gia kinh tế dự báo, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai bên sẽ đạt con số 10-12 tỷ USD vào năm 2020, tức là có thể tăng gấp 5 lần so với năm 2014. Dự báo kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang liên minh này hàng năm cũng sẽ tăng khoảng 18-20%.

Theo nội dung cam kết, Liên minh Kinh tế Á – Âu sẽ dành cho Việt Nam nhiều ưu đãi về thuế quan, đặc biệt  tất cả các mặt hàng thủy sản của Việt Nam sẽ được áp dụng mức thuế suất 0% ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Đây là minh chứng thiết thực nhất trong nỗ lực mở rộng thị trường xuất khẩu, đảm bảo đầu ra cho hàng Việt, nhất là mặt hàng nông sản mà Chính phủ đang tập trung triển khai quyết liệt. Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam với Liên minh Kinh tế Á - Âu chắc chắn sẽ tạo ra thị trường rộng lớn và bền vững, tạo cơ hội vàng tiêu thụ các nhóm hàng mà Việt Nam có lợi ích cơ bản như nông sản và hàng công nghiệp như dệt may, da giày, đồ gỗ và một số sản phẩm chế biến.

Phía Việt Nam cũng đồng ý mở cửa thị trường có lộ trình cho Liên minh Kinh tế Á - Âu đối với một số sản phẩm chăn nuôi, một số mặt hàng công nghiệp gồm máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải... Riêng đối với các mặt hàng nông sản, Việt Nam đồng ý mở cửa ngay như sữa và các sản phẩm sữa, một số sản phẩm ngũ cốc… Mặc dù đây là các mặt hàng thuộc diện ưu tiên từ phía Liên minh nhưng trong bối cảnh hiện nay, do sản xuất nông nghiệp của phía bạn chủ yếu phục vụ nhu cầu nội địa và chưa tập trung cho xuất khẩu nông sản nên dự báo trong 5 năm đầu thực thi Hiệp định, ngành nông nghiệp Việt Nam sẽ không bị tác động rõ rệt bởi việc nhập khẩu mặt hàng nông sản từ các nước thành viên Liên minh kinh tế Á-Âu.

Cùng với việc xóa bỏ thuế quan, Việt Nam cùng các nước thành viên liên minh Kinh tế Á - Âu sẽ triển khai tích cực Chương về các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật, trong đó có các nội dung về công nhận tương đương đối với các biện pháp hoặc hệ thống quản lý trong lĩnh vực liên quan, công nhận lẫn nhau về các khái niệm về thích ứng với điều kiện khu vực, sử dụng kết quả kiểm toán, thông tin của các tổ chức quốc tế lớn; thúc đẩy hợp tác, triển khai các sáng kiến thuận lợi hóa thương mại và hỗ trợ kỹ thuật và thiết lập cơ chế tham vấn hiệu quả giữa hai bên. Đây là những biện pháp trực tiếp gỡ bỏ các rào cản để hàng hóa của các quốc gia thành viên có thể thâm nhập vào thị trường của nhau một cách nhanh nhất và hiệu quả nhất.

Những nội dung về Sở hữu trí tuệ, Cạnh tranh, Phát triển bền vững... của Hiệp định chủ yếu mang tính hợp tác và không vượt quá những cam kết của Việt Nam trong WTO và tại các FTA đã ký hoặc đang đàm phán, tạo khung khổ để hai bên có thể xem xét hợp tác sâu hơn khi thấy phù hợp.

Tầm quan trọng

Trong các Hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã đàm phán và đang đàm phán, thì Hiệp định giữa Việt Nam ký với 5 nước Liên minh kinh tế Á - Âu là Hiệp định hết sức quan trọng.  Có thể nói là lần đầu tiên, Việt Nam có một Hiệp định mang tính bao quát, chất lượng cao và bao gồm hầu như toàn bộ các lĩnh vực thương mại đầu tư từ dịch vụ hàng hóa cho đến dịch vụ đầu tư đến thương mại, tài chính ngân hàng, dịch vụ khoa học công nghệ, lĩnh vực thương mại điện tử. 

Còn đối với Liên minh kinh tế Á - Âu, Việt Nam là nước đầu tiên ngoài khối mà Liên minh này đàm phán, ký kết thương mại tự do. Hiệp định cũng thể hiện tầm nhìn chiến lược của Liên minh về phát triển hợp tác với khu vực châu Á – Thái Bình Dương năng động, một động lực của tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Với cơ cấu kinh tế, hàng hóa bổ sung cho nhau giữa Việt Nam và các nước thành viên Liên minh, Hiệp định Thương mại tự do sẽ góp phần quan trọng cho phát triển kinh tế của mỗi quốc gia, tăng trường trao đổi thương mại, dịch vụ, đầu tư song phương và mở rộng quan hệ hợp tác trong khu vực. Riêng về nội dung này đã nói lên tầm quan trọng của Hiệp định thương mại tự do lần này mà Việt Nam ký kết với Liên minh kinh tế Á - Âu.

Mặt khác, Hiệp định này còn được đánh giá là toàn diện có chất lượng cao. Toàn diện ở chỗ nó không như một Hiệp định thương mại tự do chỉ có thương mại hàng hóa, dịch vụ bình thường hay lĩnh vực đầu tư mà nó còn một số nội dung khác như sở hữu trí tuệ, bảo vệ môi trường, mua sắm của Chính phủ. Hiệp định này tập trung vào một số nội dung chính mà nội dung quan trọng nhất và các bên quan tâm nhất là nội dung mở cửa thị trường hàng hóa và dịch vụ đầu tư.

Qua tính toán, đàm phán, hai bên đã hiểu rõ những mong muốn và sự quan tâm của bên kia trong từng lĩnh vực, hiểu được những yêu cầu cần thiết mà phía bên kia đặt ra cho bên này. Với Việt Nam có thế mạnh về các mặt hàng nông sản, thủy sản, dệt may về giày dép và một số mặt hàng về thực phẩm chế biến. 

Ngược lại, phía Liên minh kinh tế Á-Âu, trong đó có Nga và Belaruts có thế mạnh về sản phẩm cơ khí chế tạo, có tiềm năng lớn về tài nguyên khoáng sản mà Việt Nam đang rất cần. Chính sự quan tâm đầu tiên của hai bên về những thế mạnh hàng hóa và đó là may mắn là thế mạnh của mỗi bên hỗ trợ lẫn nhau chứ không triệt tiêu nhau. Đây chính là điểm thuận lợi khi Việt Nam đàm phán Hiệp định với Liên minh kinh tế Á-Âu và nếu đạt được kết quả đàm phán thì nền kinh tế các bên sẽ được hỗ trợ tăng cường hơn bởi sự tham gia của bên kia.

Một lĩnh vực rất quan trọng là lĩnh vực đầu tư, liên minh kinh tế Á-Âu, đặc biệt là Liên bang Nga có thế mạnh về khoa học công nghệ và trong cơ khí chế tạo. Người dân Việt Nam đã biết về một số sản phẩm được chế tạo từ Liên Xô cũ và nay là lien minh kinh tế Á-Âu như ôtô, máy móc xây dựng, sản phẩm cơ khí chế tạo. 

Nếu các dự án đầu tư này của Liên minh hoạt động tại Việt Nam thì chúng ta có thể tranh thủ được cơ hội để tiếp thu công nghệ và tiếp cận với dự án đầu tư có trình độ tiên tiến trên khu vực và thế giới.

Ngược lại, Việt Nam có thế mạnh đầu tư trong một số lĩnh vực về chế biến, sản xuất hàng dệt may, giày dép và chế biến thủy sản. Phía bạn cũng rất cần chúng ta không chỉ xuất khẩu các sản phẩm này sang phía bạn mà còn mong muốn chúng ta có thể đặt các nhà máy sản xuất chế biến tại các nước Liên minh kinh tế Á-Âu và từ đó có các sản phẩm không phải chỉ có tiêu thụ tại thị trường ở các nước này mà còn tính đến khả năng vươn ra thị trường ở các nước xung quanh.

Có thể nói, Liên minh Kinh tế Á – Âu có dân số hơn 175 triệu người với tổng GDP khoảng 2.500 tỷ USD, tuy là một tổ chức kinh tế mới được thành lập nhưng có vai trò hết sức quan trọng đối với việc phát triển một số quốc gia thuộc Liên Xô cũ hướng tới một không gian kinh tế thống nhất. Hiệp định này sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tiếp cận thị trường tiêu thụ của 5 quốc gia, được hưởng nhiều điều kiện ưu đãi, thuận lợi hóa về hải quan, giúp đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ và đầu tư của Việt Nam.

Việc ký kết Hiệp định tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, tích cực của Việt Nam trong quan hệ hợp tác toàn diện với các nước thành viên Liên minh Kinh tế Á – Âu, đặc biệt là trong việc thực hiện quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Đối với Liên minh, với việc Việt Nam là nước đầu tiên trên thế giới ký Hiệp định FTA, với vị thế quan trọng của Việt Nam trong ASEAN, việc ký kết Hiệp định này là một trong những ưu tiên hàng đầu của Liên minh về hội nhập kinh tế với thế giới trong giai đoạn hiện nay, qua đó Liên minh kỳ vọng sẽ mở rộng được quan hệ thương mại, đầu tư với khu vực Đông Nam Á trong Chiến lược tăng cường quan hệ với khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Về mặt kinh tế, mục tiêu chủ yếu của Việt Nam trong đàm phán, ký kết và các cam kết hội nhập kinh tế nhằm đạt được lợi ích căn bản về kinh tế thông qua việc nâng cao sức cạnh tranh của sản xuất trong nước, tạo cơ hội cho thúc đẩy thương mại, dịch vụ, đầu tư, đa dạng hoá các thị trường xuất nhập khẩu, tránh sự phụ thuộc vào một thị trường.

H.H