ASEAN đã sẵn sàng bước vào nền kinh tế số?

10:29 PM 13/09/2017 In bài viết

Phát triển kinh tế số - Tiềm năng tại ASEAN

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) bao gồm 10 quốc gia thành viên với diện tích lên tới 4,4 triệu km2, chiếm 3% tổng diện tích đất của Trái Đất, dân số trên 625 triệu người, chiếm 9% dân số thế giới. Với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hiện đạt trên 2,8 nghìn tỷ USD (3,800 nghìn tỷ đô la Singapore), ASEAN là nền kinh tế lớn thứ sáu thế giới và thứ ba ở châu Á. Do có lợi thế về vị trí địa lý nên các nước Đông Nam Á có nhiều điều kiện thuận lợi để hợp tác phát triển kinh tế.

Trong số các quốc gia thành viên ASEAN, các quốc gia trẻ (Campuchia, Myanmar và Lào) có tốc độ tăng trưởng kinh tế vào hàng nhanh nhất thế giới với mức tăng hàng năm trên 7% mỗi năm. Các nước thành viên có dân số trên 100 triệu như Indonesia, Philippines và Việt Nam đều đạt mức tăng trưởng 5 - 6%.

Theo dự báo, nhóm ASEAN + 3 (Trung Quốc bao gồm Hồng Kông, Nhật Bản và Hàn Quốc) sẽ có mức tăng trưởng khoảng 5%/ năm trong giai đoạn 2017-2018. Nguyên nhân là do sự gia tăng tiêu dùng trong nước, mặc dù có một số trở ngại về bảo hộ. Con số này là gần gấp đôi so với các nước tiên tiến và các thị trường mới nổi ở Mỹ Latinh, Châu Phi và Trung Đông.

Mặc dù có những căng thẳng trong khu vực và sự cạnh tranh khốc liệt, nhưng ASEAN hiện vẫn là một trong những khu vực đứng đầu về hòa bình và ổn định trên thế giới. Ngày nay, thị phần thương mại toàn cầu của ASEAN và Trung Quốc đã vượt qua Mỹ. Trong chuỗi cung ứng toàn cầu, khu vực ASEAN + 3  hiện chiếm hơn một nửa tổng sản lượng xuất khẩu, cao hơn Hoa Kỳ (40%) và khu vực Cộng đồng châu Âu (hơn một nửa).

Theo báo cáo mới đây của hãng công nghệ Mỹ Google và Công ty đầu tư Temasek của Singapore, tiềm năng của kinh tế số ở khu vực Đông Nam Á rất lớn. Sáu nước được lựa chọn nghiên cứu là những nước phát triển nhất trong khu vực gồm Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan, Việt Nam và Philippines. Tổng giá trị kinh tế số của sáu nước dự kiến đạt 200 tỉ USD vào năm 2025, với mức năm tăng trưởng hai chữ số hàng năm (CAGR) là 14%. ASEAN hiện cũng là thị trường phát triển Internet nhanh nhất thế giới, với hơn 480 triệu người sử dụng vào năm 2020. Do đó, việc hợp tác để xây dựng một nền kinh tế kỹ thuật số tích hợp sẽ tạo ra nhiều cơ hội phát triển hơn nữa cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong khu vực.

Cũng theo nghiên cứu của Google và Temasek, với gần 120 triệu người dùng trực tuyến, Indonesia dự kiến sẽ có thị trường kinh tế số trị giá 81 tỉ USD, chiếm gần một nửa tổng giá trị kinh tế số của Đông Nam Á. Singapore hiện vẫn là nước dẫn đầu về kinh tế số tại Đông Nam Á và cả thế giới. Báo cáo của Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) hồi tháng 7/2016 cho thấy đảo quốc sư tử vẫn là quốc gia dẫn đầu về chỉ số sẵn sàng kết nối, đánh giá khả năng hưởng lợi từ các cơ hội tạo ra từ cải cách số.

Tận dụng lợi thế, nắm bắt cơ hội

Có thể thấy, nền kinh tế số hiện đang phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu. Nó không chỉ góp phần tích cực cải thiện cuộc sống, tăng thu nhập cho người dân mà còn tạo ra các sản phẩm có giá trị cao. Đây cũng là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế thế giới nói chung và khu vực Đông Nam Á (ASEAN) nói riêng. “Kinh tế số đem lại mức độ tự do mới và làn sóng cơ hội cho doanh nghiệp và người dân. Nếu các chính phủ trong khối ASEAN hỗ trợ kết nối kỹ thuật số và các doanh nghiệp bắt kịp sự chuyển đổi sang kỹ thuật số, thành quả sẽ rất đáng mong đợi”, Bộ trưởng thương mại và công nghiệp Singapore S. Iswaran cho biết.

Nguyên nhân thúc đẩy sự tăng trưởng nhanh của khu vực này đó là do có một lực lượng dân số trẻ đông đảo với 70% có độ tuổi dưới 40 tuổi và khả năng tiêu dùng lớn. Việc chấp nhận thương mại điện tử ở ASEAN cũng đang diễn ra nhanh chóng do khu vực này thiếu các hệ thống phân phối bán lẻ quốc gia tiên tiến và đang ở thời điểm chín muồi về công nghệ. Quá trình chuyển đổi số của khu vực cũng đang được đẩy mạnh, nó không chỉ thay đổi các mô hình tiêu dùng mà còn thay đổi quy trình sản xuất thông qua IoT và thậm chí là các mô hình quản trị.

Theo báo cáo của Frost and Sullivan, ước tính đến năm 2020, thị trường IoT (các thiết bị được kết nối) sẽ có giá trị lên tới 79,3 tỷ USD vào năm 2020, tăng trưởng với tốc độ CAGR 26,8%. Trong đó, ASEAN có điều kiện thuận lợi để thúc đẩy IoT, bởi vì đây là thị trường có thu nhập trung bình và các kỹ năng về CNTT khá tốt cũng như khả năng thích ứng với công nghệ mới của người dân.

Trong số 20 quốc gia dẫn đầu thế giới về tốc độ phát triển Internet, có 11 quốc gia ở châu Á, trong đó có 4 quốc gia (Indonesia, Philippines, Việt Nam và Thái Lan) nằm trong khối ASEAN. Số lượng người dùng Facebook ở Đông Nam Á cũng rất lớn, chỉ sau Hoa Kỳ và Ấn Độ. Chỉ tính riêng tại Indonesia, số người dùng Facebook đã lên tới 126 triệu người ở.

Trong khu vực ASEAN, Philippines hiện đang nổi lên là một quốc gia có sức cạnh tranh mạnh mẽ và hiện nay đang thuộc nhóm quốc gia hấp dẫn nhất về gia công phần mềm toàn cầu. Philippines rất thành công trong phát triển ngành công nghiệp chuyên cung cấp các dịch vụ quy trình nghiệp vụ (BPO). Trong năm 2010, ngành công nghiệp BPO đã mang lại doanh thu ước đạt khoảng 10 tỷ USD cho quốc gia Đông Nam Á này. Theo ước tính của Ngân hàng thế giới, doanh thu từ BPO có thể đạt trên 50 tỷ USD và tạo thêm khoảng 1,3 triệu việc làm vào năm 2020.

Tại Thái Lan, Chính phủ nước này đã đưa ra mô hình Thái Lan 4.0, nhằm đưa nền kinh tế bước sang một giai đoạn phát triển mới. Tập trung phát triển nền kinh tế dựa trên giá trị, sáng tạo, đổi mới và công nghệ, đó là nội dung cốt lõi của mô hình này. Chương trình vạch ra 5  nội dung  trọng tâm gồm: Nâng cao chất lượng giáo dục và thiết lập các chương trình phát triển kỹ năng giúp công nhân chuyển sang nền kinh tế tri thức; Phát triển các ngành công nghiệp trong tương lai, đẩy mạnh công tác nghiên cứu và phát triển; Tập trung phát triển một hệ sinh thái sôi động để các doanh nghiệp thu hút thêm đầu tư vào đất nước; Thúc đẩy sự đổi mới từ cơ sở ở cấp khu vực bằng cách thiết lập "các trung tâm đổi mới" ở tất cả 76 tỉnh; và nội dung thứ năm của kế hoạch Thái Lan 4.0 là thúc đẩy sự đổi mới của Thái Lan thông qua khu vực ASEAN cũng như nền kinh tế toàn cầu.

Với sự bùng nổ của các dịch vụ trực tuyến như Uber, Grab và dịch vụ xe ôm nội địa Gojek, Indonesia hiện là thị trường dịch vụ vận chuyển số lớn ở khu vực. Mảng dịch vụ vận chuyển cũng sẽ là trọng tâm của kinh tế số khu vực Đông Nam Á trong thời gian tới, dự kiến tăng từ 5 tỉ USD năm 2015 lên 24 tỉ USD trong vòng một thập kỷ.

Ngoài thương mại điện tử và IoT, làn sóng năng suất tiếp theo sẽ đến từ những đổi mới trong lĩnh vực công nghệ xã hội. Viện nghiên cứu toàn cầu McKinsey ước tính rằng những cải thiện về công nghệ xã hội kỹ thuật số có thể làm tăng năng suất lao động từ 20 đến 25%.

Những người trẻ ở ASEAN đang khám phá ra rằng công nghệ truyền thông xã hội có thể hỗ trợ huy động các hành động xã hội một cách nhanh chóng và việc điều phối các dự án quy mô lớn và phức tạp thông qua việc sử dụng công nghệ thông minh và trí tuệ nhân tạo chỉ mới ở giai đoạn bắt đầu. Do đó, các nước ASEAN có thể sử dụng công nghệ số hóa và công nghệ Internet để cải thiện việc sử dụng năng lượng và tài nguyên, giảm ô nhiễm và tăng năng lực sản xuất nói chung của mình.

Khả năng của các phương tiện truyền thông xã hội để cải thiện sự phối hợp giữa các cơ quan hành chính, cũng như tạo điều kiện ứng dụng phân tích số liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong việc đưa ra các quyết định thông minh hơn mới chỉ ở bước khởi đầu. Và ASEAN đang đi đầu thế giới về tiến hành thí điểm nhiều thử nghiệm trong lĩnh vực này, chủ yếu bởi sự đa dạng về văn hóa và trình độ phát triển không đồng đều giữa các thành viên, tạo ra một nguồn lực cạnh tranh tự nhiên cho sự đổi mới.

Có thể thấy tiềm năng tăng trưởng kinh tế số ở ASEAN là rất lớn nếu các quốc gia thành viên biết nắm bắt cơ hội và tận dụng lợi thế của mình. Tuy nhiên, để thành công vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Thách thức lớn trong việc hội nhập là quản lý dữ liệu xuyên quốc gia và cập nhật các quy định về thương mại điện tử. Vấn đề quan trọng khác là các kỹ năng số cho người dân. Một thách thức khác đang kìm hãm tốc độ tăng trưởng của khu vực là thiếu cơ sở hạ tầng. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) ước tính từ nay đến 2020, các quốc gia ASEAN cần khoản đầu tư hơn 60 tỷ USD mỗi năm cho cơ sở hạ tầng để duy trì tăng trưởng, tuy vậy thực tế chi tiêu cho cơ sở hạ tầng hiện tại chỉ ở mức khoảng 3-4% GDP, so với mức mong muốn là từ 5 - 8 % GDP. Trong khi đó, cơ sở hạ tầng có vai trò rất quan trọng trong việc cải thiện khả năng kết nối trong nước và khu vực và giải quyết các nhu cầu cơ bản như nước, điện, y tế và đầu tư ứng phó biến đổi  khí hậu.

 

TH (Theo: http://www.straitstimes.com)