Dữ liệu thành phố thông minh được tích hợp từ đâu?

04:56 PM 16/07/2019 In bài viết

City outline with numbers in backdrop

Tiếp tục từ những bài viết về các thành phố thông minh, các nhà nghiên cứu muốn tìm hiểu thêm về cách sử dụng dữ liệu trong những không gian sống thông minh hơn này.

Hệ thống vật lý và điện tử IoT: Trái tim đang đập của thành phố thông minh

Internet of Things (IoT) là một câu chuyện thành công trong sản xuất của thời kỳ hiện đại. Các thiết bị IoT này được sử dụng cho cả người tiêu dùng và cả mục đích thương mại. Mô hình sử dụng kép này có nghĩa là các thiết bị IoT là một phần của cơ sở hạ tầng quan trọng của thành phố thông minh, gần giống như một kiến ​​trúc thượng tầng thông minh. Các thiết bị IoT hoạt động giống như trái tim đang đập của thành phố, bơm máu (dữ liệu) xung quanh. Nhưng, các thiết bị IoT cũng có thể tạo dữ liệu. Ví dụ, thị trường ứng dụng y tế dự kiến ​​sẽ tăng trưởng với tỷ lệ tăng trưởng lũy kế hàng năm đáng kinh ngạc lên tới 44% năm 2025 (Theo Nghiên cứu của Grand View). Đây là một lĩnh vực quan trọng của ứng dụng công nghệ IoT, vì nó có thể đóng một phần quan trọng trong việc tối ưu hóa các dịch vụ chăm sóc sức khỏe liên tục kéo dài.

Khi dân số của trái đất tăng lên về số lượng, thì nhu cầu chăm sóc sức khỏe cũng tăng theo. Các bệnh không lây nhiễm cũng có hại cho thành phố thông minh như các bệnh truyền nhiễm đối với các thành phố đầu tiên. Lấy ví dụ là Bệnh tiểu đường type 2, được dự đoán bởi Boyle, sẽ tăng 165% đến năm 2050 ở Bắc Mỹ. Các ứng dụng chăm sóc sức khỏe, truyền dữ liệu sức khỏe cho nhân viên y tế, có thể giúp giảm bớt căng thẳng cho những bác sỹ ứng cứu khẩn cấp và chăm sóc tại bệnh viện.

Các hệ thống vật lý không gian mạng (CPS – Cyber physical systems) là tối cần thiết để tạo ra một cơ sở hạ tầng dịch vụ phổ biến, luôn được kết nối trong thành phố thông minh. Trường hợp không gian mạng (mạng tích hợp, ví dụ: internet) và vật lý (ví dụ: lưới điện) gặp nhau, dữ liệu cung cấp sự hợp tác cho cả hai. Có một số thách thức kỹ thuật trong việc tạo ra một lớp đồng nhất trong thành phố thông minh, và hệ thống vật lý không gian mạng là một trong số đó. Tuy nhiên, gạt những thách thức kỹ thuật sang một bên, trong bài viết này, các chuyên gia muốn tập trung về quyền riêng tư. Khi các chuyên gia khám phá ra nhiều cách hơn để kết nối vật lý không gian mạng, họ cần nhận thức được sự khao khát dữ liệu để phân tích và sử dụng để tối ưu hóa dịch vụ.

Phần lớn thành phố thông minh sẽ phụ thuộc vào nhiều hệ thống vật lý không gian mạng, bao gồm vận chuyển thông minh, lưới điện thông minh, dịch vụ y tế thông minh, v.v… Nguy cơ vi phạm dữ liệu là một vấn đề cần xem xét nghiêm túc trong việc thiết kế và thực hiện hệ thống vật lý không gian mạng. CPS là một cơ sở hạ tầng quan trọng theo đúng nghĩa của nó nhưng được phủ đầy dữ liệu, nó trở thành một kiến ​​trúc thượng tầng. Một số hệ thống này cũng có thể tương tác để trở thành đồng phụ thuộc. Người dùng có thể thấy hệ thống này sẽ đi đến đâu. Một ví dụ về cách điều này đang tác động đến cuộc sống của con người hiện tại, trong một kịch bản không thông minh, là trong thế giới của sự nhồi nhét thông tin xác thực.

Một cuộc điều tra gần đây của Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (Federal Trade Commission) về việc phơi nhiễm dữ liệu đã ảnh hưởng đến một công ty kế toán - TaxSlayer, đã đặt ra một tiền lệ bảo mật và tuân thủ mới. Điều này liên quan đến việc sử dụng các thông lệ nhồi nhét thông tin xác thực của người dùng, liên quan đến việc tiếp xúc với thông tin gián tiếp. Ví dụ: công ty Y có thông tin người dùng bị xâm phạm; hiệu ứng gõ cửa là công ty Z bị phơi nhiễm dữ liệu khi sử dụng các thông tin bị xâm phạm đó. Tiền lệ do Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ đặt ra trong phán quyết là công ty Z phải chịu trách nhiệm như công ty Y. Điều này đã tạo ra một quy tắc về khả năng tương tác cần được hiểu và tính toán trong CPS đồng phụ thuộc trong bối cảnh thành phố thông minh – Luật “Sáu cấp độ tách biệt pháp luật” (six degrees of separation). Trong một thành phố thông minh được kết nối cao, điều này sẽ có sự phân nhánh.

Một lần nữa, sự tôn trọng quyền riêng tư của dữ liệu cá nhân đã trở thành điều quan trọng thứ hai đối với thiết kế thành phố thông minh. Sự tuân thủ và pháp luật sẽ ảnh hưởng đến vấn đề này.

Một nghiên cứu điển hình cho thành phố thông minh và dữ liệu của nó: Dữ liệu y tế lớn

Nghiên cứu: “A Process - Based Approach to Informational Privacy and the Case of Big Medical Data” (Cách tiếp cận dựa trên quá trình đối với quyền riêng tư thông tin và trường hợp dữ liệu y tế lớn) của Michael Birnhack, giáo sư luật tại Đại học Tel Aviv, đưa ra một viễn cảnh thú vị. Các quan điểm của Birnhack phù hợp với ý tưởng dữ liệu lớn là cấu trúc thượng tầng liên kết của riêng nó. Trong một so sánh giữa nghiên cứu y học truyền thống với nghiên cứu dữ liệu y tế lớn, Birnhack cho biết:

“Dữ liệu, không phải là cơ thể. Nghiên cứu dữ liệu y tế lớn được thực hiện sau khi điều trị cho người bệnh và sau khi thu thập dữ liệu. Trong khi trong dữ liệu truyền thống, bệnh nhân trở thành chủ thể của con người và sau đó là chủ thể dữ liệu. Bệnh nhân đồng ý sử dụng ẩn danh, trong bối cảnh dữ liệu lớn, bệnh nhân trở thành chủ thể dữ liệu, bỏ qua trạng thái của chủ thể con người”.

Birnhack kêu gọi các chuyên gia thực hiện một cách tiếp cận dựa trên quy trình, để thiết kế hệ thống và bảo mật dữ liệu. Ông cũng chỉ ra những thất bại của việc không xác định dữ liệu y tế lớn, vì tính thực tiễn của nghiên cứu dẫn đến việc giả danh thay vì ẩn danh.

Gần đây, Ann Cavoukian, cựu ủy viên thông tin và quyền riêng tư của Ontario, Canada, đã trình bày quan điểm của mình về dữ liệu thành phố thông minh. Cavoukian hiện là cố vấn cho Waterfront Toronto, một viện nghiên cứu ​​về phát triển bền vững bằng cách sử dụng dữ liệu và công nghệ thông minh. Cavoukian tuyên bố rằng dự án nên bắt buộc sử dụng các giao thức khử nhận dạng mạnh mẽ, có các kết quả đặc biệt trong việc ngăn chặn vấn đề giả danh như đã đề cập trong nghiên cứu của Birnhack. Tuy nhiên, do cách kiến ​​trúc thượng tầng thông minh mà dữ liệu được thu thập, tổng hợp và chia sẻ trong một hệ sinh thái phức tạp của một thành phố thông minh, việc có được sự đồng ý về điều này là rất phức tạp. Như Ann Cavoukian chỉ ra, trong một thành phố có cảm biến, việc thu thập sự đồng ý có thể rất khó khăn.

Điều thú vị nhất về dữ liệu y tế lớn, tất nhiên có thể được áp dụng cho các dữ liệu lớn khác mang tính cá nhân, là sự phi nhân hóa của dữ liệu này. Các thành phố thông minh trong tương lai sẽ đúc kết được những kiến thức từ lượng dữ liệu này nhiều hơn bao giờ hết. Các cấu trúc cơ bản của vòng đời dữ liệu sẽ được tổng hợp và đan xen sâu sắc.

An Nhiên