Robot sẽ giống con người đến mức nào

10:45 AM 12/07/2018 In bài viết

Screenshot from Detroit: Become Human video gameTác hại của sự phụ thuộc vào công nghệ gây nên những hậu quả như phá hoại tính riêng tư, ảnh hưởng não bộ đã được chứng minh, đồng thời chúng ta đang thấy sự trở lại của khoa học viễn tưởng: sự trỗi dậy của các robot. Một làn sóng mới các chương trình truyền hình, phim ảnh và trò chơi điện tử đang trăn trở với câu hỏi về điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta phát triển công nghệ tạo ra máy móc có hình dáng con người.

Westworld chỉ ra nếu chúng ta có thể xây dựng những robot giống con người, chúng ta sẽ muốn giẫm đạp và và giết chúng vì những thú vui của mình. Trong Blade Runner 2049, robot thay thế con người làm công nhân mại dâm và lao động thủ công. Trong các trò chơi Detroit phát hành gần đây: Trở thành con người, robot là những vú em, người chăm sóc thậm chí là các ngôi sao nhạc pop, có mặt trong nhà và trong cuộc sống.

Làn sóng tiểu thuyết hiện tại về robot tập trung dự đoán những gì xảy ra khi ranh giới giữa người và máy bị xóa bỏ. Và robot xứng đáng được quyền gì: khi robot đạt đến độ thông minh nhất, hoặc khi chúng có cảm xúc như con người, có khả năng sáng tạo hay ý chí tự do? Trong cuộc chiến tranh lạnh, khi chúng ta tin rằng máy móc có thể giết chết con người bất cứ lúc nào bằng bom hạt nhân, robot là những cỗ máy giết người hàng loạt như trong phim The Terminator hay RoboCop - hoặc những tên khủng bố quân sự săn lùng những tàn dư cuối cùng của nhân loại trong Metalhead, một tập phim gần đây của Black Mirror. Bây giờ công nghệ đã xâm nhập vào cuộc sống của chúng ta, nó đang dấy lên vấn đề robot có thể thống trị bằng cách khác - xâm chiếm nhân loại của chúng ta.

Chỉ vài tuần trước, Google đã chứng minh rằng robot giúp việc có khả năng gọi điện để đặt lịch cắt tóc hoặc đặt chỗ nhà hàng, với những ngữ điệu hết sức tự nhiên như "ums" và "ahs" khiến người nghe tin rằng họ đang nói chuyện với con người chứ không phải robot.

Các nhà khoa học ngày càng lo lắng điều gì sẽ xảy ra nếu máy móc trở nên giống như con người. Adam Williams, người viết game Detroit cho biết "Đó là một mối đe dọa đến tính thiêng liêng của loài người", ông nói. “Cảm xúc là điều chúng ta dành cho chính mình: cảm xúc thể hiện tính ưu việt của loài người. Nếu một cỗ máy có khả năng cảm nhận, điều này không có gì là nguy hiểm với việc thưởng thức các bộ phim điện ảnh nhưng lại khiến chúng ta suy nghĩ về bản chất loài người.”

Trong trò chơi, robot giúp việc gia đình bị con người ngược đãi trở nên nổi loạn, cuối cùng tụ tập lại để đòi quyền. Nó không phải là ý tưởng gốc nhưng trò chơi này sống động như thật và giúp chúng ta trải nghiệm ý tưởng robot giống con người. Các nhân vật trong game do con người thủ vai có hình thức giống người thật.

Anouk van Maris, một chuyên gia nhận thức rô bốt đang nghiên cứu về tương tác giữa người và robot, đã nhận thấy rằng thái độ của con người với robot phụ thuộc vào địa lý và văn hóa. “Nó phụ thuộc kỳ vọng của bạn. Một số người thích, nhưng số khác muốn chạy đi ngay sau khi nó bắt đầu di chuyển.” Anouk van Maris cho biết thêm “Lợi thế của một robot trông giống con người là mọi người cảm thấy thoải mái và dễ dàng giao tiếp với nó. Nhược điểm lớn nhất là bạn mong đợi nó có thể làm được những việc giống con người và điều này là khó có thể thực hiện được”.

Ở Nhật Bản, người dân cảm thấy thoải mái hơn với ý tưởng rằng tinh thần có thể tồn tại không chỉ ở con người. Ở Nhật robot được sử dụng làm trợ lý cửa hàng, chăm sóc nhà cửa và trường học. Nhật Bản là nước dẫn đầu thế giới về cộng nghệ robot và robot đã đảm đương tốt công việc điều dưỡng, dịch vụ mà Nhật Bản đang thiếu nhân lực. Nhật Bản cũng là đất nước sở hữu robot Erica, một robot nữ giống con người nhất và Azuma Gatebox AI, có chức năng giúp việc nhà với hình thức một búp bê dễ thương và có cá tính riêng.

Ngược lại, ở châu Âu, mọi người thường không thoải mái với ý tưởng robot tương tác với con người. “Trong một nghiên cứu, mọi người được hỏi xét về mặt đạo đức có chấp nhận một robot tương tác với trẻ em hay không”. Van Maris cho biết "Chỉ có 40% đồng ý". Trong khi đó những công ty robot của Mỹ thiết kế các robot giúp việc nhà giống những hộp đen và có âm thanh như máy tính.

William cho biết một chiếc máy có thể thể hiện những phẩm chất giống như con người và không có gì đáng tranh cãi nếu nó không giống con người. Đây là điều thú vị. Điều khiến mọi người lo lắng về cuộc gọi điện thoại được hỗ trợ bởi công nghệ của Google đó là vì nó nghe giống con người. Thực tế robot có thể thực hiện cuộc trò chuyện không khiến con người sợ hãi – vấn đề chỉ là họ không thể phân biết robot với người thật.

Một số chuyên gia về robot, bao gồm Robert Fisher của Đại học Edinburgh, không khuyến khích ý tưởng robot giống như con người "Tôi không nghĩ trí thông minh nhân tạo sẽ giống như con người", Fisher nói “Chúng ta đặt bản thân và robot vào một tình huống khó xử bằng cách giả vờ là con người, hoặc khiến chúng trông giống như con người. Có lẽ tốt hơn là không nên làm điều đó ngay từ đầu. Robot tình dục có lẽ là trường hợp duy nhất nên giống con người.”

Hồng Phương