Tiền mã hóa, cơ hội và thách thức | ICT Việt Nam
Tiền mã hóa
cơ hội và thách thức

Tiền mã hóa, tiền điện tử, tiền kỹ thuật số hay tiền ảo (Cryptocurrency) hay nhiều khi bị gọi chung một cách phổ cập là Bitcoin đã trở thành cụm từ khóa rất nóng hiện nay. Chỉ cần gõ cụm từ khóa này trên các thanh tìm kiếm, kết quả đều ở con số trên 50 triệu kết quả trong chưa đầy nửa giây.

Vậy tiền mã hóa, tiền ảo là gì? Bitcoin có vai trò và có thể mang lại biến đổi gì trong các giao dịch hiện đại? Những loại tiền này có hợp pháp tại Việt Nam hay không? Chúng ta cùng lướt qua các khái niệm này trong phạm vi hẹp của bài viết dưới đây.

Định nghĩa

Tiền mã hóa, tiền ảo hay còn gọi là đồng tiền điện tử, tiền kỹ thuật số hoặc cryptocurrency là cụm từ chỉ một loại tiền tệ số hóa không thể nắm giữ hay nhìn thấy được. Tiền mã hóa (tiền ảo) có giá trị tương đương tiền truyền thống bao gồm tiền giấy, vàng, bạc, kim loại, v..v...

Hệ thống tiền mã hóa ra đời nhằm phục vụ nhu cầu giao dịch toàn cầu thông qua mạng lưới Internet, có thể được trao đổi trực tiếp bằng thiết bị kết nối Internet mà không cần thông qua một tổ chức tài chính trung gian nào.

Các loại tiền mã hóa

Trên thế giới hiện có khoảng trên dưới 50 loại tiền mã hóa, và đồng tiền mã hóa đầu tiên có tên là Bitcoin. Bởi ra đời đầu tiên nên Bitcoin là loại tiền mã hoá điển hình, phổ cập và được sử dụng rộng rãi nhất trong thương mại điện tử. Đây cũng là lý do để mọi người nhầm lẫn Bitcoin chính là tiền mã hóa.

Cơ chế hoạt động của các loại tiền mã hóa hay tiền ảo hiện nay đều giống như Bitcoin đó là không cần thông qua một tổ chức tài chính trung gian nào. Hệ thống vận hành dựa trên nền tảng blockchain để đảm bảo độ an toàn cũng như tính duy nhất.

Hiện nay, danh mục 10 đồng tiền mã hóa phổ cập có thể liệt kê là: Bitcoin, Ethereum, Ripple, BitcoinCash, EOS, Stellar Lumens, LiteCoin, Cardano, IOTA, Tether.

Công dụng của tiền mã hóa

Về nguyên lý, tiền mã hoá chính là cuộc cách mạng lớn cho việc giao dịch cũng như quá trình lưu trữ giá trị hay tiền tệ.

Người sử dụng Internet có thẻ gửi tiền cho bất kỳ ai, bất kỳ lúc nào, mọi nơi mà không cần sự cho phép của bất kỳ ai hoặc một tổ chức thứ 3 nào (như ngân hàng, tổ chức tín dụng).

Đặc biệt, với tiền mã hóa, thường phí giao dịch được giảm tới mức thấp nhất, vượt qua các rào cản địa lý, quốc gia, giúp cải thiện khả năng mở rộng hơn với hiệu quả cao hơn.

Cụ thể hơn, đó là việc mở rộng mạng lưới thanh toán nhanh chóng. Nhìn nhanh danh sách thanh toán từ ngày đầu tiên, khi Bitcoin chính thức ra đời năm 2007 đến nay, hệ thống các công ty chấp nhận Bitcoin trên toàn cầu cho các loại hàng hóa và dịch vụ đã gia tăng vũ bão.

Thậm chí máy ATM Bitcoin cũng đã bắt đầu được lắp đặt rải rác tại các quốc gia, hay thẻ tín dụng Bitpay cũng bắt đầu xuất hiện, giúp người dùng chi tiêu tiền ảo tự do hơn tại các điểm bán lẻ và ATM thông thường.

Cơ chế hoạt động

Tiền mã hóa hoạt động dựa trên nền tảng Blockchain, bởi vậy kế thừa toàn bộ sự an toàn, tường minh, không gian lận của công nghệ đột phá thế giới mật mã này.

Một hệ thống blockchain bao gồm vài nghìn máy tính, mỗi máy tính là một nút (node) – tương đương một sổ cái phân phối – để cùng chia sẻ thông tin.

Khi có một giao dịch diễn ra trên mạng máy tính này, 51% nút (quá bán) phải đồng thuận giao dịch là hợp pháp thì giao dịch mới được chấp nhận. Lúc này các nút niêm phong lịch sử giao dịch và liên kết với một nút mới.

Chính vì vậy, các giao dịch tiền mã hóa được công nhận là có độ an toàn ở mức rất cao, không thiên vị và gian lận.

Làm thế nào để có tiền mã hóa

Trong thực tế, có thể sở hữu tiền mã hoá theo nhiều cách khác nhau, nhưng người dùng căn bản có các phương thức phổ cập sau:

Đào – khai thác (Miner)
Đa phần các thợ đào sử dụng "máy đào", là những máy tính cấu hình siêu mạnh, để giải mã các thuật toán và nhận về lượng coin tương xứng với độ khó của bài toán. Đây chính là lí do có định nghĩa ‘tiền mã hóa’.

Mua trực tiếp
Mua tiền mã hóa từ ngân hàng (ở Việt Nam nên mua tại Vietcombank).

Đổi tiền ảo từ các giao dịch khác
Nhận trực tiếp tiền mã hóa như một hình thức trả công khi làm các giao dịch online như đặt quảng cáo, nhận điểm thưởng, trúng thưởng…

Khi sở hữu tiền ảo, người sở hữu có vài kênh đầu tư căn bản. Cụ thể là theo dõi sự biến động giá của các đồng tiền mã hóa này liên tục, đồng thời mua đi bán lại để kiếm lợi nhuận từ giao dịch trên mạng (như giao dịch trên sàn chứng khoán). Hình thức đầu tư này còn có một biến thể khác là cất trữ chờ thời.

Với một hoặc nhiều đồng coin mà người sở hữu nghĩ là có tiềm năng, có thể mua cất trữ trong khoảng thời gian dài chờ giá lên cao so với thời điểm mua thì bán nó đi và lấy phần tiền chênh lệch.

Cụ thể, Bitcoin đã mang lại ‘vinh quang’ và lợi nhuận vô cùng lớn cho giới đầu cơ sớm (từ 2008 – 2010) trong những năm 2017 – 2018, bởi giá nhảy vọt vài trăm lần. Ở đỉnh cao 12/2017, đồng Bitcoin đã vọt lên mức đỉnh xấp xỉ 20,000 đô la Mỹ (hiện thời, trong giao dịch cuối tháng 6/2019 là ở mức ~14,000 đô la Mỹ).

Tóm lại, thị trường tiền điện tử là một thị trường đầy cơ hội nhưng cũng ẩn chứa rất nhiều rủi ro. Mỗi người cần có sự theo dõi, suy xét và cân nhắc kỹ lưỡng để đưa ra quyết định đầu tư, tránh trường hợp đầu tư theo cảm tính hoặc bị tác động bởi yếu tố bên ngoài sẽ dễ dẫn đến thua lỗ nặng nề.

Tiền mã hóa có được công nhận?

Làn sóng mới về hệ thống tiền mã hóa Libra do Facebook thông báo hôm 18/6/2019 đã tạo nên sự nhảy vọt về giá trị giao dịch cho đồng tiền ảo Bitcoin mới đây (lên mức 14,000 đô la Mỹ, tăng hơn 300% kể từ tháng 12/2018). Dù giao dịch bằng Bitcoin mang lại thuận tiện, và kinh doanh tiền mã hóa có khá nhiều cơ hội cho giới đầu tư, nhưng cũng không thiếu rủi ro, đặc biệt là về pháp lý.

Hiện nay ngoài một số nước ủng hộ tiền điện tử công khai thì có rất nhiều quốc gia vẫn chưa chấp nhận tiền điện tử là một loại tiền tệ. Cụ thể hơn, giao dịch Bitcoin ở Việt Nam không thuộc khung pháp lý, tương đương việc người đầu tư mua bán Bitcoin sẽ không được bảo hộ bởi các tổ chức pháp luật. Ngoài ra, Việt Nam cũng có quy định là không được dùng tiền điện tử làm phương tiện thanh toán.