Các sản phẩm công nghệ khiến cuộc sống người khuyết tật dễ chịu hơn

10:31 AM 18/09/2018 In bài viết

Kết quả hình ảnh cho How a wave of new tech products are making life easier for people with disabilities

Douglas Wakefield đã về hưu và ông là một người đam mê công nghệ. Người đàn ông 76 tuổi này bắt đầu một ngày mới bằng cách bật đồng hồ Apple Watch để nghe thông tin thời tiết. Sau khi uống cà phê, người đàn ông cư trú ở thành phố Arlington, Virginia theo dõi tin tức thời sự qua chiếc iPhone X và đọc các cuốn sách có chủ đề như mã hóa với mục tiêu viết các ứng dụng cho iPhone.

Bị mù từ khi mới sinh, Wakefield đã tận dụng các tính năng trên các thiết bị và nền tảng công nghệ phổ biến nhất đã giúp chúng trở nên hữu ích hơn đối với người khuyết tật.

Điều này giúp thay đổi lớn những thói quen hàng ngày của ông. Một cựu phát thanh viên của Bộ Nông nghiệp và sau đó là chuyên gia máy tính làm việc trong chính phủ, đã sử dụng ứng dụng nhìn sử dụng trí tuệ nhân tạo của Microsoft cho iPhone để quét mã vạch giúp ông phân biệt hàng tạp hóa được giao: gói bánh quy giòn,  Chardonnay vợ ông thích cho đến Pinot Noir mà ông thích.

Nhờ các bài tường thuật trên Netflix và Apple TV, ông có thể theo dõi một bộ phim, nghe âm thanh mô tả cảnh trong phim, trang phục của diễn viên cho đến nét mặt của họ. Trong năm 2016, Netflix đã phát hành phiên bản cho người mù "mô tả âm thanh" cho các bộ phim.

Một trong những thay đổi lớn nhất trong thói quen hàng ngày của Wakefield đến từ Amazon Echo, Google Home và Apple HomePod; ông sở hữu cả ba loa thông minh kích hoạt bằng giọng nói. Ví dụ, ông có thể gọi trợ lý để bật đèn hộ gia đình bằng giọng nói.

Trong vài năm qua, Apple, Google, Facebook và Microsoft đã tận dụng trí tuệ nhân tạo, thị giác máy tính và những tiến bộ trong nhận dạng giọng nói để tạo những thiết bị hỗ trợ người mù và người bị điếc, suy giảm vận động hoặc khuyết tật khác. Đồng thời, các công nghệ mới như loa kích hoạt bằng giọng nói và chú thích nhiều hơn trên các trang web và trong các phương tiện truyền thông xã hội đã mở rộng quyền truy cập vào một số dịch vụ internet.

Các công ty cũng nhận thức được rằng để tiếp tục mở rộng khách hàng, họ cần phải tạo ra những sản phẩm mà mọi người đều có thể sử dụng.

Hơn một tỷ người, hay khoảng 15% dân số toàn cầu bị khuyết tật, theo Tổ chức Y tế Thế giới. Tăng khả năng tiếp cận công nghệ là việc làm cần thiết để phá vỡ một số rào cản hoặc gây khó khăn cho người khuyết tật tham gia lực lượng lao động.

The Tap to Alexa feature on the Amazon Echo Show.

Trí tuệ nhân tạo hứa hẹn để giúp dự đoán nhu cầu của người tiêu dùng, mô phỏng cuộc trò chuyện của con người và sắp xếp thông qua các vùng dữ liệu rộng lớn - tất cả đều có khả năng hữu ích cho người khuyết tật. IBM đưa ra ý tưởng về một robot thông minh nhân tạo có thể giúp một người mù đăng ký ở quầy khách sạn và dẫn họ về phòng.

Microsoft gần đây đã đưa ra một bộ điều khiển thích ứng cho Xbox với nhiều cổng tương thích với một loạt các thiết bị ngoại vi truy cập tùy chọn, bao gồm công tắc cắn (bite switches), cần điều khiển một tay và bàn đạp chân. Giám đốc điều hành Microsoft Satya Nadella đã tuyên bố cam kết dành 25 triệu USD  cho dự án “trí tuệ nhân tạo để tăng cường khả năng tiếp cận” trong 5 năm để biến các công cụ trí tuệ nhân tạo trong tay các nhà phát triển có thể đẩy nhanh phát triển các giải pháp tiếp cận.

Tại hội nghị phát triển nhập xuất của hãng vào mùa xuân năm ngoái, Google đã tiết lộ kế hoạch cho một ứng dụng Lookout vào cuối năm nay, bằng cách sử dụng máy học và xử lý hình ảnh, hứa hẹn sẽ giúp người mù đeo Pixel quanh cổ để tìm hiểu về môi trường xung quanh. Nó sử dụng giọng nói để mô tả vị trí phòng tắm hoặc để phát hiện người, văn bản và các đối tượng xung quanh họ.

Một số tính năng tiếp cận khá đơn giản - trên iPhone, ví dụ, một người khiếm thị có thể phóng đại màn hình hoặc đảo ngược màu màn hình. Các công cụ khác trên điện thoại nhằm giúp người khuyết tật tương tác với các công tắc và các phụ kiện thích ứng khác.

Wakefield, cũng sử dụng một màn hình chữ nổi Braille để giúp ông cảm nhận được chữ nổi trên màn hình. "Tôi không quan tâm đến phát biểu giả tốt như thế nào, nhưng đôi khi chúng có thể làm hỏng ngôn từ của bài phát biểu." Ông nói đùa rằng ngày lễ của người Do Thái Chanukah luôn được phát âm là "chanookah".

Hơn 50 mô hình trợ thính Bluetooth được tích hợp với chương trình trợ thính của Apple dành cho iPhone được ra mắt vào năm 2013. Năm ngoái, Apple hợp tác với Cochlear trên bộ cấy ốc tai điện tử Made For iPhone đầu tiên. Là một phần của bản cập nhật phần mềm sắp tới của iOS 12, người tiêu dùng cũng có thể biến tai nghe không dây của AirPods thành thiết bị trợ thính, sử dụng công nghệ hỗ trợ phát triển của Apple có tên Live Listen.

Amazon gần đây đã giới thiệu một tính năng cho loa thông minh Echo Show với một màn hình gọi là Tap to Alexa, cho phép những người khiếm khuyết truy vấn Alexa mà không cần sử dụng giọng nói của họ. Thay vào đó, họ có thể chạm vào màn hình và chọn trong số các tùy chọn menu cài sẵn, có thể để Alexa cung cấp thông tin thời tiết hoặc tin tức. Folks cũng có thể tùy chỉnh các yêu cầu như vậy, có thể sử dụng Echo Show hoặc Echo Spot để bật hoặc tắt một số thiết bị thông minh nhất định. Người dùng thiết bị Echo dựa trên màn hình cũng có thể bật chú thích.

Những người ủng hộ người khuyết tật nói sẽ rất lý tưởng nếu các công ty có thể xây dựng công nghệ hỗ trợ người khuyết tật trong quá trình phát triển sản phẩm của họ và việc này không nên chỉ dừng ở khâu ý tưởng.

Điều gì tiếp theo?

Matt King, một kỹ sư tiếp cận của Facebook đã bị mù từ khi còn nhỏ, đang làm việc để tạo ra các công cụ sẽ sử dụng trí tuệ nhân tạo để xác định các đối tượng trong ảnh và mô tả chúng cho người dùng. Video của Christopher Schodt trên kênh USA Today.

Mặc dù chưa sẵn sàng đưa sản phẩm ra thị trường, nhà phát triển New York Abhishek Singh đã xây dựng một mẫu thử nghiệm cho phép các thiết bị Alexa có camera phát hiện ngôn ngữ ký hiệu và phản hồi với văn bản được sao chép.

Học máy  " có thể làm cho máy tính xem được hình ảnh của tôi và dự đoán những cử chỉ của tôi đang làm," Singh nói. “Mục đích của dự án này là bắt đầu một cuộc trò chuyện, không giải quyết được toàn bộ vấn đề ngôn ngữ ký hiệu.”

Và mặc dù cũng là một công việc đang được tiến hành, ứng dụng nhìn thông minh nhân tạo của Microsoft cũng đang mang lại lợi ích cho những người như Wakefield. Trong số đó, ứng dụng sử dụng máy ảnh của điện thoại để mô tả tuổi và tâm trạng gần đúng của một người, mặc dù không phải lúc nào cũng có độ chính xác hoàn hảo. Ứng dụng nhìn sử dụng trí tuệ nhân tạo cũng có thể đọc văn bản, xác định tiền tệ và mô tả màu sắc, có thể giúp một người mù chọn ra một bộ trang phục phù hợp.

Phạm Thu Trang, Chu Khánh Hòa