Thúc đẩy tiềm năng kinh tế số của Indonesia

02:57 PM 10/08/2017 In bài viết

Indonesia và phát triển kinh tế số

Hiện nay, nền kinh tế số đang là chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà quản lý bởi những đóng góp to lớn của nó vào tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh thế giới đang bước vào cuộc cách mạng lần thứ tư. Để bắt kịp xu hướng này, ngay từ  năm 2015, chính phủ Indonesia đã triển khai kế hoạch “Tầm nhìn số 2020” (2020 Go Digital Vision) để thúc đẩy nền kinh tế số của đất nước. Trong đó, các mục tiêu chính đặt ra là hỗ trợ một triệu nông dân và ngư dân nắm bắt công nghệ kỹ thuật số, hỗ trợ phát triển 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ địa phương với tổng giá trị lên tới10 tỷ USD, và trở thành nền kinh tế số lớn nhất Đông Nam Á vào năm 2020.

Trong báo cáo có tiêu đề “Unlocking Indonesia's digital opportunity” do công ty tư vấn McKinsey công bố năm 2016, nền kinh tế số sẽ đóng góp cho nền kinh tế quốc gia Indonesia lên tới 150 tỷ USD mỗi năm vào năm 2025. Một báo cáo khác của Google và Temasek vào năm 2016 cũng cho thấy Indonesia sẽ trở thành một cường quốc kinh tế số của châu Á.

Để thúc đẩy tiềm năng phát triển kinh tế số của mình, chính phủ Indonesia đã đưa ra nhiều sáng kiến như Lộ trình thương mại điện tử quốc gia (National E-commerce Roadmap). Tại Diễn đàn kinh doanh toàn cầu 2017 diễn ra tại Bali, Indonesia hồi tháng 4, đại diện Bộ Công nghệ thông tin và Truyền thông Indonesia cho biết chính phủ xác định 7 vấn đề chính đối với việc phát tiển hệ sinh thái thương mại điện tử của Indonesia là giáo dục và nguồn nhân lực, tài chính, kho vận (logistic), thuế, hạ tầng truyền thông, bảo vệ người tiêu dùng và an ninh mạng. Theo đó, để phát triển nhanh lĩnh vực này cần có những chính sách phù hợp. Lộ trình thương mại điện tử quốc gia được phát triển với sự cộng tác của các bộ, ngành và cơ quan chính phủ để đảm bảo sự phát triển bền vững. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là thiết lập và hỗ trợ phát triển hệ sinh thái thương mại điện tử tại địa phương, cấp vốn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp thương mại điện tử, bảo vệ người tiêu dùng và tăng cường an ninh mạng.

 

Lộ trình phát triển thương mại điện tử quốc gia của Indonesia

Đặc biệt, thủ tục cấp giấy phép kinh doanh cho các doanh nghiệp thương mại điện tử đã được đơn giản hóa và nhanh gọn hơn nhiều. Theo đó, họ chỉ cần đăng ký kinh doanh với các hiệp hội khởi nghiệp như Hiệp hội Thương mại điện tử Indonesia (idEA), thay vì nộp hồ sơ thông qua văn phòng đăng ký kinh doanh của chính phủ. Một sáng kiến khác là tăng cường các mạng băng rộng trên khắp Indonesia.

Một số thách thức và khuyến nghị

Mặc dù có tiềm năng phát triển lớn và các sáng kiến hỗ trợ của chính phủ, nhưng thị trường kỹ thuật số của Indonesia vẫn phải đối mặt với những thách thức.

Thứ nhất, việc tiếp cận công nghệ tại Indonesia vẫn còn nhiều hạn chế. Theo dữ liệu từ Internet Live Stats, cho đến năm 2016, mức thâm nhập Internet ở Indonesia mới chỉ 20,4%. Tỷ lệ này chỉ bằng 1/3 của Malaysia  (68,6%) tại cùng thời điểm. Truy cập Internet chủ yếu phổ biến ở thủ đô và các thành phố lớn như thành phố Surabaya ở Đông Java, thành phố Bandung ở Tây Java, thành phố Medan ở Bắc Sumatra, thành phố Padang ở Tây Sumatra và thành phố Makassar ở Nam Sulawesi. Còn tại các thành phố nhỏ hơn, đặc biệt là khu vực vùng sâu, vùng xa, truy cập vẫn rất hạn chế. Để giải quyết vấn đề này, chính phủ đã triển khai nhiều dự án hỗ trợ như dự án mạng cáp quang toàn quốc Palapa Ring dự kiến sẽ được hoàn thành vào năm 2018.

Thứ hai, Indonesia vẫn thiếu sự cạnh tranh kỹ thuật số. Theo khảo sát mới đây của Trường Kinh doanh, Đại học Harvard (Mỹ), chỉ số khả năng cạnh tranh kỹ thuật số của 60 quốc gia cho thấy Indonesia vẫn còn phải nỗ lực rất nhiều để tăng khả năng cạnh tranh kỹ thuật số. Chỉ số này được đưa ra dựa trên nghiên cứu chung giữa trường Kinh doanh, Đại học Harvard (Mỹ), Trường Fletcher (Đại học Tufs, Mỹ) về chỉ số Phát triển số (Digital Evolution Index – DEI). DEI có thể đánh giá mức độ sẵn sàng cho nền kinh tế số của các quốc gia. Theo đó, các quốc gia trên thế giới được phân thành 4 nhóm về sự phát triển kinh tế số. Nhóm "Nổi bật" là các nhóm duy trì được tốc độ phát triển ở trình độ cao, "Chững lại" là những trường hợp từng phát triển, song đã mất đà và có nguy cơ tụt hậu. "Đột phá" là nhóm có tiềm năng phát triển mạnh mẽ, có thể trở nên nổi bật trong tương lai dù hiện tại còn ở mức thấp. Nhóm cuối - "Dè chừng" chỉ những nước có nhiều cơ hội và thách thức song song, tốc độ tăng trưởng hiện tại không cao. Theo đánh giá của các chuyên gia, tại khu vực ASEAN, Indonesia hiện thuộc nhóm “Đột phá”, nhưng vẫn thua xa so với Singapore trong nhóm “Nổi bật”, và thậm chí là sau Malaysia (trong số các quốc gia dẫn đầu trong nhóm “Đột phá”). Do đó sẽ cần một quá trình để Indonesia bước sang giai đoạn phát triển cao hơn. Điều này đồng nghĩa với việc quốc gia này phải đối mặt với những thách thức như cải thiện thể chế, cơ sở hạ tầng và hỗ trợ nâng cao nhận thức cho người tiêu dùng trong nước.

Thứ ba, sự phụ thuộc lớn vào các giao dịch bằng tiền mặt sẽ làm giảm khả năng cạnh tranh số của Indonesia. Báo cáo trên của McKinsey còn cho thấy rằng các doanh nghiệp thương mại điện tử ở Indonesia bị hạn chế bởi sự thiếu hụt các sản phẩm tài chính đa dạng và sự phụ thuộc nặng nề vào thanh toán bằng tiền mặt.

Theo Mastercard, tính đến năm 2013, các khoản thanh toán không dùng tiền mặt chỉ chiếm 3,1% tổng giá trị thanh toán của người tiêu dùng tại Indonesia và thấp hơn nhiều so với Singapore, Malaysia và Thái Lan, với con số tương ứng lần lượt là 69%, 45% và 41%. Trên thực tế, để tối đa hoá tiềm năng của nền kinh tế số tại Indonesia, việc sử dụng thanh toán qua di động cần phải được tăng cường.

Trong bối cảnh đó, để thúc đẩy nền kinh tế số phát triển, Indonesia cần chú trọng một số nội dung sau:

Thứ nhất, tập trung vào việc phát triển nền kinh tế số dựa trên chất lượng thay vì số lượng. Indonesia nên học tập kinh nghiệm từ các quốc gia thành công trong phát triển nền kinh tế kỹ thuật số như Singapore hay Malaysia. Đây là những quốc gia có khả năng cạnh tranh kỹ thuật số cao hơn với mức thâm nhập Internet cao, cơ sở hạ tầng kỹ thuật số, hạ tầng thanh toán không dùng tiền mặt dễ tiếp cận hơn và là xã hội tiên tiến về công nghệ.

Thứ hai, đẩy mạnh phát triển một xã hội không dùng tiền mặt. Indonesia cần xây dựng một hệ sinh thái thuận lợi cho thanh toán không dùng tiền mặt bởi nó có vị trí rất quan trọng trong nền kinh tế số, đặc biệt là thanh toán xuyên biên giới. Ngoài ra, cần phải giáo dục và khuyến khích các doanh nghiệp công , doanh nghiệp vừa và nhỏ và các công ty công nghệ bắt đầu sử dụng các giao dịch kỹ thuật số trong kinh doanh.

Thứ ba, ứng dụng một cách sâu rộng, hiệu quả của công nghệ thông tin vào mọi hoạt động của nền kinh tế, góp phần hình thành một nền kinh tế số không biên giới, mang lại giá trị lợi nhuận cao. Công nghệ số thúc đẩy nhiều ngành kinh doanh cải tiến mô hình phát triển, tạo ra nhiều ngành công nghiệp mới và xóa mờ đường biên giới địa lý.

TH

Tài liệu tham khảo:

1. Indonesia moves to support scale in growth of digital economy, https://www.digitalnewsasia.com

2. http://www.nationmultimedia.com