Thông tin và truyền thông bảo vệ người khuyết tật

08:40 PM 03/11/2015 In bài viết
Giờ học vi tính của học sinh Trường Nguyễn Đình Chiểu (Hà Nội).

Hiện nay, trên thế giới có khoảng hơn một tỷ người khuyết tật (NKT). Ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong đó có cả Việt Nam con số này là 650 triệu người. Khiếm khuyết cơ thể và những rào cản xã hội cản trở NKT tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, học nghề, tìm việc làm, tham gia giao thông và các lĩnh vực khác, là nguyên nhân khiến đại bộ phận NKT có trình độ học vấn thấp, sống trong đói nghèo...

Truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền của NKT, giúp NKT từng bước nâng cao trình độ hiểu biết, hòa nhập đời sống xã hội. Nếu trước đây, những trẻ em có khuyết tật nặng phải chịu cảnh thất học, thì giờ đây các em có thể học qua hệ thống học tập trực tuyến, sử dụng in-tơ-nét, mạng xã hội... Công nghệ và kỹ thuật mới mở ra ngày càng nhiều cơ hội thúc đẩy thực hiện quyền của NKT, NKT ngày càng có điều kiện thuận lợi trong học tập, tìm việc làm, thu nhập ổn định. Ngày nay, đội ngũ nhân viên văn phòng, lập trình viên, nhân viên đồ họa, chỉnh sửa ảnh, bán vé máy bay qua mạng, nhân viên ngân hàng, cơ quan thuế và những ngành nghề khác cũng đã đón thêm rất nhiều NKT cùng làm việc. Đặc biệt, các dự án dạy tin học luôn gắn liền với việc hỗ trợ tìm việc làm cho NKT tham gia dự án.

Ở nước ta, chương trình đào tạo công nghệ thông tin hỗ trợ thanh niên khuyết tật tiếp cận kỹ năng và kiến thức qua việc áp dụng chương trình đào tạo gắn tạo việc làm giai đoạn 2007-2015, do Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) và tổ chức cứu trợ nhân đạo Việt Nam CRS tài trợ, đã đào tạo cho hơn 14 nghìn NKT học thiết kế phần mềm, xây dựng website, thiết kế đồ họa...

Trong số hơn 14 nghìn NKT tham dự, có khoảng 1.100 người tốt nghiệp, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, đã có có khoảng 65% đến 70% số học viên có việc làm ổn định, hoặc tự lập doanh nghiệp hỗ trợ các bạn khuyết tật khác.

Có thể nói, với cách thức đưa hình ảnh NKT theo hướng tích cực, có nhân phẩm và được tôn trọng, truyền thông đã và đang quảng bá, đưa đến một xã hội hòa nhập và chấp nhận sự đa dạng trong xã hội.

Sự xuất hiện thường xuyên của những bài báo, những chương trình phát thanh, truyền hình nói về khả năng của NKT trong học tập, làm việc, văn nghệ, thể thao và các lĩnh vực khác giúp cho cộng đồng có cách nhìn thay đổi về NKT, không còn coi họ là gánh nặng của gia đình và xã hội, mà trái lại nhìn nhận họ là những công dân có ích, có đóng góp tích cực cho xã hội. Từ đó, cộng đồng từng bước thấy rõ cách hỗ trợ tốt nhất đối với NKT để họ phát huy khả năng của mình là xóa bỏ những rào cản với NKT. Mặt khác, với việc giúp NKT lên tiếng về những nhu cầu và nguyện vọng của họ, đưa những tấm gương NKT thành công trong học tập, làm việc và tham gia hoạt động xã hội, các phương tiện truyền thông đã đóng góp tích cực và hiệu quả vào việc nâng cao nhận thức cho cộng đồng NKT.

Truyền thông còn hỗ trợ các chương trình vận động chính sách và giám sát thực hiện chính sách trợ giúp NKT thông qua việc phát hiện, phản ánh những bất cập trong quá trình thực hiện các chính sách này, cũng như trong việc bảo đảm quyền của NKT.

Tuy vậy, trên thực tế, đa số NKT ở các nước đang phát triển và ở nước ta đang bị sự nghèo khó và trình độ hiểu biết thấp, cũng như các rào cản khác cản trở việc tiếp cận thông tin và truyền thông. Ở Việt Nam, Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban hành quy định về việc áp dụng tiêu chuẩn, công nghệ hỗ trợ NKT tiếp cận, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông.

Các chương trình, dự án dạy tin học cho NKT, các cuộc thi "Thách thức công nghệ thông tin toàn cầu cho thanh niên, thiếu niên khuyết tật" là những nỗ lực nhằm thu hẹp khoảng cách giữa NKT và người không khuyết tật.

Trong thời đại công nghệ và kỹ thuật phát triển mạnh mẽ như hiện nay, ngày càng có nhiều điều kiện thuận lợi để NKT thực hiện các quyền của mình. Các trang web, các chương trình truyền hình cần có nhiều phụ đề, phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu và các tiêu chuẩn thuận lợi phù hợp hơn nữa giúp NKT ngày càng được tiếp cận tốt hơn với công nghệ thông tin, từ đó hòa nhập mạnh và rộng hơn nữa với cộng đồng.

Phan Thị Bích Diệp