CNTT-TT đóng vai trò quan trọng đối với phát triển đô thị thông minh

03:22 PM 18/05/2017 In bài viết

Ngày 18/5/2017, Bộ TT&TT đã tổ chức Hội nghị khoa học và công nghệ ngành TT&TT năm 2017, chuyên đề “ICT trong xây dựng đô thị thông minh ở Việt Nam”. Thứ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Minh Hồng đã chủ trì Hội nghị. Tham dự Hội nghị có các nguyên Thứ trưởng Bộ TT&TT Lê Nam Thắng, Trần Đức Lai và các nhà khoa học của ngành TT&TT.

Thứ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Minh Hồng phát biểu tại Hội nghị

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Minh Hồng nhấn mạnh: Trong ĐTTM, CNTT-TT (ICT) đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tác động xấu của các ngành công nghiệp lên môi trường sống như các sáng tạo trong hệ thống giao thông thông minh, quản lý tiêu thụ nước, năng lượng và chất thải thông minh...

Những năm gần đây, hàng trăm đô thị trên thế giới đang triển khai các sáng kiến, kế hoạch để chuyển đổi thành đô thị thông minh. Tháng 10/2016, Hội nghị toàn cầu của Liên hợp quốc về nhà ở và đô thị (Habitat III) đã cam kết áp dụng cách tiếp cận đô thị thông minh, trong đó ứng dụng các công nghệ ICT, năng lượng sạch và các công nghệ giao thông đổi mới sáng tạo để giảm tắc nghẽn và ô nhiễm môi trường; cung cấp nhiều lựa chọn cho người dân sử dụng các phương tiện thân thiện môi trường và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện các dịch vụ cung cấp cho người dân. Việt Nam chúng ta tất yếu không thể nằm ngoài xu thế chung của thế giới.

Xu hướng đô thị hóa trên thế giới đang diễn ra ở tốc độ nhanh và có phạm vi khá rộng lớn. Dự báo đến năm 2050, gần 70% dân số thế giới sẽ sinh sống ở các đô thị. Các đô thị lớn là động lực kinh tế của quốc gia nhưng ngày nay, các đô thị đang tạo ra khoảng 70% lượng khí nhà kính và 60-80% tiêu thụ năng lượng toàn cầu. Quá trình đô thị hóa gia tăng tạo ra nhiều sức ép về ô nhiễm môi trường, thiếu hụt nguồn lực như nước sạch, đất đai, không gian, giao thông, năng lượng…

Trong khi đó, những năm gần đây, CNTT-TT, đã có những bước phát triển vượt bậc về năng lực thu thập dữ liệu, lưu trữ, truyền dẫn, tính toán... với chi phí giảm nhanh như sự phổ biến của thiết bị di động cá nhân thông minh, điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT), xử lý dữ liệu lớn và các mạng xã hội. Thế hệ công nghệ thông tin mới này đang phát triển mạnh mẽ, tạo nền tảng bắt đầu cho cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Các thiết bị cảm biến, camera, robot… thông minh được ứng dụng trong nhiều ngành như điện, nước, năng lượng, môi trường… và ở mọi ngóc ngách của đô thị. Hàng loạt dịch vụ mới tiềm năng được tạo ra dựa trên khai thác khối lượng dữ liệu lớn phát sinh, làm chuyển đổi đô thị thành ĐTTM.

Thứ trưởng Nguyễn Minh Hồng nhận định triển khai thành công ĐTTM sẽ biến đô thị trở thành một nơi đáng sống, đáng làm việc và bền vững cả ở khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy còn nhiều trở ngại, khó khăn trên con đường phát triển ĐTTM như các dự án triển khai độc lập, manh mún do thiếu kế hoạch tổng thể và sự phối hợp liên ngành, liên vùng; thiếu sự tham gia của người dân, cách thức tổ chức triển khai và mô hình huy động tài chính hiệu quả…

Toàn cảnh Hội nghị

Ở Việt Nam, các đô thị chỉ chiếm 10% diện tích cả nước nhưng đóng góp tới hơn 70% tổng thu ngân sách toàn quốc, trong đó, 5 thành phố trực thuộc Trung ương chiếm 50% GDP cả nước. Theo xu thế phát triển chung của thế giới, đến nay ở Việt Nam đã có gần 20 tỉnh, thành phố đang khởi động các đề án về đô thị thông minh, trong đó các doanh nghiệp ICT lớn đã ký nhiều thỏa thuận hợp tác xây dựng ĐTTM với các tỉnh, thành phố trải đều từ Bắc vào Nam. Quyết định số 1819/QĐ-TTg ngày 26/10/2015 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình quốc gia về ứng dụng CNTT trong hoạt động của cơ quan nhà nước đã đưa ra các mục tiêu và nhiệm vụ: “triển khai đô thị thông minh ít nhất tại 3 địa điểm theo các tiêu chí do Bộ TT&TT hướng dẫn”. Nghị quyết số 05/NQ-TW ngày 01/11/2016 Hội nghị Trung ương 4 khóa XII về “Một số chủ trương, chính sách lớn nhằm tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế” đã nêu nhiệm vụ ưu tiên phát triển một số đô thị thông minh. Trên cơ sở báo cáo của Bộ TT&TT, ngày 01/12/2016, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo “Bộ TT&TT khẩn trương chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan xây dựng, ban hành tiêu chí đánh giá, công nhận ĐTTM và hướng dẫn các địa phương thực hiện, bảo đảm việc đầu tư thiết thực, hiệu quả, phù hợp với khả năng cân đối vốn và điều kiện của từng địa phương, tránh đầu tư theo phong trào, lãng phí, thất thoát”.

Trên cơ sở chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, Thứ trưởng Nguyễn Minh Hồng cho biết Bộ TT&TT đã khẩn trương triển khai các nội dung nghiên cứu và phối hợp với Bộ Xây dựng để thực hiện các nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, đây là một vấn đề mới, phức tạp, ngay cả trên thế giới cũng còn đang trong giai đoạn vừa làm vừa rút kinh nghiệm, từng bước xây dựng các tiêu chuẩn liên quan. Thông qua hội nghị này, Bộ TT&TT mong muốn nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ các địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội, viện nghiên cứu về những nội dung cần thiết, các giải pháp và cách thức tổ chức triển khai ĐTTM phù hợp ở Việt Nam. Trên cơ sở tiếp thu các ý kiến đóng góp, Bộ TT&TT sẽ tiếp tục khẩn trương nghiên cứu và phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng cơ chế, chính sách và hướng dẫn triển khai ĐTTM phù hợp ở Việt Nam.

Tình hình  triển khai ĐTTM tại Việt Nam

Tại Hội nghị, ông Lê Xuân Công, Vụ trưởng Vụ KHCN đã cho biết về tình hình triển khai ĐTTM ở các địa phương Việt Nam. Theo đó, một số địa phương có kết quả ban đầu có thể kể đến như các Đề án tổng thể của Vĩnh Phúc, Bình Dương, Bắc Ninh đã được phê duyệt trong cuối năm 2016 và đầu năm 2017. Một số địa phương đã thành lập Ban chỉ đạo, Ban điều hành. ĐTTM được xây dựng trên cơ sở phát triển chính phủ điện tử. Một số ứng dụng thông minh ngành dọc đã bắt đầu triển khai như: giao thông, môi trường, y tế, giáo dục, an toàn thực phẩm, quản trị chính quyền.

Vụ trưởng Vụ KHCN Lê Xuân Công cho biết về tình hình triển khai ĐTTM tại Việt Nam

Ông Lê Xuân Công cũng cho biết quan điểm về xây dựng, áp dụng bộ tiêu chí. Theo đó, dựa trên tiêu chuẩn quốc tế, cụ thể là Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) vì các khuyến nghị của ITU đã và đang được tích hợp với ISO, Liên hợp quốc, khuyến khích 1 thành phố đủ điều kiện của Việt Nam đăng ký tham gia dự án thí điểm KPI của ITU. Bộ TT&TT sẽ kết hợp nghiên cứu bộ tiêu chí của các nước, xác định sự phù hợp điều kiện Việt Nam để xây dựng ĐTTM hướng tới phát triển bền vững; các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội vì các tiêu chí ĐTTM liên quan mọi ngành, lĩnh vực. Khác với bộ tiêu chí nông thôn mới, bộ tiêu chí quốc gia về ĐTTM đóng vai trò như một “thư viện” đầy đủ các tiêu chí cho mọi lĩnh vực của ĐTTM, trước mắt không nhằm mục đích xếp hạng ĐTTM vì mỗi đô thị có những đặc thù riêng, có những ưu tiên phát triển riêng.

Theo ông Công, có 8 nguyên tắc xây dựng ĐTTM là: địa phương đóng vai trò chủ động; Xây dựng Kế hoạch tổng thể giai đoạn 3 – 5 năm, trong đó 1 - 2 năm triển khai các dự án thí điểm; Khảo sát nhu cầu của người dân; Thực hiện dần từng bước: thí điểm, rút kinh nghiệm, nhân rộng mô hình phù hợp; Huy động nguồn vốn xã hội; Các dự án ngành dọc cần được xây dựng trong một tầm nhìn tổng thể có thể kết nối, liên thông dữ liệu, dùng chung hạ tầng vật lý và dữ liệu tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, như IoT platform; Chú trọng áp dụng các công nghệ phù hợp với ĐTTM như IoT, điện toán đám mây, điện toán biên, xử lý dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo…; Đảm bảo an toàn thông tin.

Bộ TT&TT đã xây dựng kế hoạch triển khai nghiên cứu về xây dựng ĐTTM ở Việt Nam, trong đó đã huy động lực lượng chuyên gia từ các Viện nghiên cứu, doanh nghiệp lớn đang triển khai ĐTTM; đã đề xuất và được Bộ KHCN phê duyệt nhiệm vụ KHCN cấp quốc gia liên quan đến ĐTTM trong Chương trình KC.01/16-20.

Bộ TT&TT sẽ chủ trì, phối hợp Bộ Xây dựng, Bộ KHCN xây dựng, thí điểm và ban hành Bộ tiêu chí đánh giá ĐTTM ở Việt Nam; hướng dẫn các địa phương về bộ tiêu chí đánh giá và các nội dung về xây dựng, triển khai ĐTTM trong phạm vi quản lý nhà nước của Bộ; Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật ICT, trong đó tập trung quy định tiêu chuẩn liên thông dữ liệu, dữ liệu mở của cơ quan nhà nước, an toàn thông tin, bảo vệ thông tin cá nhân, kiến trúc ICT cho ĐTTM, đẩy mạnh hợp tác công tư (PPP)… Tuyên truyền nâng cao nhận thức về ĐTTM.

Về triển khai ĐTTM ở các Bộ, Bộ KHCN sẽ chủ trì, phối hợp với Bộ TT&TT, Bộ Xây dựng, các hiệp hội, tổ chức tư vấn nghiên cứu các mô hình đánh giá mức độ phát triển ĐTTM; Nghiên cứu phương án tổ chức đánh giá, công nhận mức độ phát triển của các ĐTTM ở Việt Nam; Ưu tiên phê duyệt các nhiệm vụ KHCN quốc gia liên quan đến ĐTTM, chính phủ điện tử… Bộ Xây dựng sẽ lồng ghép nội dung phát triển ĐTTM vào chiến lược phát triển đô thị quốc gia, chủ trì lựa chọn các dự án ĐTTM thí điểm.

Các Bộ ngành khác căn cứ định hướng chung quốc gia, nhu cầu phát triển và quản lý ngành, nhu cầu của địa phương để chủ động thúc đẩy đề xuất các dự án ĐTTM trong các lĩnh vực ưu tiên do Bộ, Ngành lưuạ chọn, đặc biệt là các lĩnh vực giao thông, y tế, môi trường, năng lượng, xây dựng… Doanh nghiệp tích cực thực hiện chương trình hạ tầng viễn thông băng rộng đến năm 2020, phối hợp với địa phương xây dựng và triển khai các dự án ĐTTM thí điểm, hỗ trợ Bộ TT&TT trong việc tìm kiếm mô hình điển hình phù hợp thực tế, đề xuất các hình thực hợp tác công tư trong xây dựng ĐTTM…

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Ngô Văn Quý thông tin về triển khai ĐTTM tại Hà Nội

Phát biểu về tình hình triển khai ĐTTM của Hà Nội, ông Ngô Văn Quý, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội cho biết, Hà Nội đang nghiên cứu triển khai ĐTTM và còn gặp một số vướng mắc. Hà Nội chưa có kế hoạch tổng thể, nhưng triển khai thực tiễn. Hà Nội có hạ tầng CNTT-TT phát triển, đã kết nối 584 xã triển khai quyết liệt kết nối giao ban trực tuyến từ cấp thành phố xuống cấp huyện, xã, tập trung phát triển hai cở sở dữ liệu là: dân cư và đất đai với dự kiến hoàn thành triong Quý III năm nay, nỗ lực cung cấp đáng kể các dịch vụ công cấp độ 3, 4 vào cuối năm nay, đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong các ngành hải quan, thuế, giao thông, giáo dục.

Tuy nhiên, Hà Nội cũng có những khó khăn như chưa có định hướng chung về ĐTTM quốc gia, nội đung ĐTTM gồm những nội dung nào, mục tiêu và nhiệm vụ trọng tâm của quốc gia và trọng tâm triển khai từ nay đến năm 2020 và 2030 và nhân lực để xây dựng ĐTTM.

Theo đó, ông Quý kiến nghị nên xây dựng chiến lược, đề án phát triển ĐTTM quốc gia: cần giải pháp cơ bản để triển khai thống nhất toàn quốc; ban hành quy định liên quan đến ĐTTM và có các bộ chuyên ngành đi trước để khuyến nghị địa phương, hoặc có định hướng chung. "Để thực hiện ĐTTM, không chỉ cần nhân lực, từ quản lý, cán bộ kỹ thuật mà còn cần tuyên truyền, nâng cao nhận thức của nhân dân về ĐTTM, khả năng công nghệ, có chiến lược đào tạo dài hạn".

 

Lan Phương