Sử dụng dữ liệu lớn hỗ trợ mở lại các đường bay quốc tế trong thời Covid-19

Đến thời điểm hiện nay, các hãng hàng không Việt Nam đều khẳng định sẵn sàng mở lại các đường bay quốc tế nếu được phép. Tuy nhiên, việc nối lại đường bay như thế nào để có thể đưa khách vào Việt Nam mà vẫn đảm bảo hiệu quả phòng chống dịch Covid-19 vẫn là một thách thức lớn.
14:04 PM 21/07/2020 In bài viết này

Đề xuất mở lại đường bay quốc tế vào cuối tháng 7

Kể từ khi dịch Covid-19 bùng phát nhiều quốc gia đã buộc phải đóng cửa. Trước đây, mỗi ngày trên thế giới có trên 100.000 chuyến bay, nhưng kể từ khi đại dịch hoành hành trong vài tháng nay số lượng chuyến bay đã giảm 60%. Đóng cửa biên giới góp phần hạn chế sự lây lan bệnh dịch, nhưng thiệt hại kinh tế cũng rất lớn, đặc biệt trong các ngành hàng không và du lịch. Áp lực xã hội cũng tăng lên do người thân trong gia đình và bạn bè không thể gặp nhau.

Mới đây, tại Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam đã đề xuất nghiên cứu khôi phục dần các chuyến bay thương mại quốc tế thường lệ đưa khách vào Việt Nam từ cuối tháng 7.

Sử dụng dữ liệu lớn hỗ trợ mở lại các đường bay quốc tế trong thời Covid-19 - Ảnh 1.

Ngay sau khi được đăng tải, thông tin trên đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận, bên cạnh những ý kiến ủng hộ việc mở lại đường bay quốc tế vào cuối tháng 7 tới thì vẫn còn nhiều ý kiến tỏ ra lo ngại việc này sẽ ảnh hưởng đến công tác phòng, chống dịch Covid-19 ở nước ta.

Bài toán đặt ra là tiến hành mở cửa như thế nào mà vẫn giữ được an toàn cho người dân? Đặc biệt, trong bối cảnh tình hình dịch bệnh có thể thay đổi rất nhanh, như đã thấy tại Trung Quốc và Đức, khi các ca lây nhiễm Covid-19 xuất hiện trở lại chỉ trong vài ngày.

Đảm bảo hiệu quả phòng chống dịch Covid-19

Theo Ngân hàng thế giới (WB), quyết định nối lại các chuyến bay quốc tế được cân nhắc dựa trên 3 yếu tố chính. Thứ nhất, chỉ nối lại đường bay với các nước cũng nới lỏng đi lại; không thể mở lại đường bay tới các nước vẫn đang đóng cửa. Thứ hai, mở lại đường bay tới các địa điểm đã an toàn; chỉ có như vậy mới giảm thiểu được sự lây lan của virus. Thứ ba, ưu tiên mở lại các tuyến bay có nhiều khách du lịch và mang lại nhiều lợi ích kinh tế. Các nhà hoạch định chính sách không chỉ có nhiệm vụ xem xét tổng thể ba yếu tố này mà còn phải liên tục theo dõi diễn biến của chúng. Hôm nay một quyết định có thể đúng, nhưng vài tuần sau quyết định đó đã có thể trở nên sai lầm và nguy hiểm.

Hiện WB đã xây dựng một bảng dữ liệu tập hợp 3 nguồn dữ liệu lớn và theo thời gian gần như thực kể trên. Thứ nhất là chỉ số mức độ nghiêm ngặt của các chính sách ứng phó dịch COVID-19 của Chính phủ do Đại học Oxford thực hiện (Oxford COVID-19 Government Response Tracker, OxCGRT); chỉ số này so sánh các quá trình thực hiện hạn chế đi lại và giãn cách xã hội tại các nước vào các thời điểm khác nhau. Thứ hai là số ca lây nhiễm được báo cáo trong 5 ngày trước đó; đây là chỉ số cho biết về tình trạng y tế tại mỗi nước (nguồn: Đại học Johns Hopkins). Thứ ba, số chuyến bay giữa các điểm đến (theo aviationstack API); chỉ số này cho ta biết về tầm quan trọng về mặt kinh tế của các địa điểm đó.

WB đã áp dụng bảng số liệu trên cho Việt Nam, quốc gia đạt nhiều tiến bộ và đi trước trong cuộc chiến chống Covid-19. Thông tin Bảng số liệu Việt Nam được cập nhật hàng ngàyhàng tuần, người dùng có thể xem số liệu bằng cách di chuyển con trỏ để xác định khoảng thời gian cần biết. Cũng trong bảng số liệu này người dùng có thể theo dõi sự thay đổi của ba chỉ số nêu trên từ thời điểm tháng 12/2019.

Bảng số liệu có thể giúp các nhà hoạch định chính theo hai cách như sau. Thứ nhất, họ có thể tìm hiểu bảng xếp hạng các nước theo 3 chỉ số tại một thời điểm cụ thể. Ví dụ, Hình 1 cho biết thông tin truy xuất vào ngày 25/4/2020, trong đó trục X thể hiện số chuyến bay quốc tế đi các nước khác tại thời điểm trước khi đóng cửa từ Việt Nam trong tháng 1 và 2 năm 2020, và trục Y thể hiện chỉ số hạn chế đi lại cập nhật nhất. Độ lớn của bong bóng thể hiện số ca mới nhiễm trong 5 ngày trước đó.

Sử dụng dữ liệu lớn hỗ trợ mở lại các đường bay quốc tế trong thời Covid-19 - Ảnh 2.

Hình 1: Bảng số liệu các chỉ số tính tới ngày 25/4/2020

Tại thời điểm đó, những nước mà Việt Nam có khả năng nối lại chuyến bay cao nhất là Hàn Quốc và Trung Quốc bởi đây là hai nước có vai trò kinh tế quan trọng đối với Việt Nam (căn cứ vào số chuyến bay). Con số báo cáo các ca lây nhiễm mới trong 5 ngày trước đó ở hai nước này cũng khá thấp và hai nước cũng đã gỡ bỏ nhiều hạn chế đi lại. Thậm chí vào lúc đó cũng có thể xem xét nối lại chuyến bay tới Campuchia và đặc khu kinh tế Hongkong vì tại hai địa điểm này tình hình an toàn và đi lại khá tự do.

Trong khi đó, mở cửa với Thái Lan chỉ đáp ứng tiêu chí về số chuyến bay và an toàn y tế, nhưng không đáp ứng tiêu chí hạn chế đi lại do lúc đó Thái Lan vẫn đang đóng cửa một phần.

Bảng số liệu cũng giúp các nhà hoạch định chính sách theo dõi tình hình. Nếu so sánh kết quả trên với kết quả ngày 25/6/2020 (Hình 2), thì Hàn Quốc vẫn là lựa chọn mở cửa hàng đầu, nhưng Trung Quốc thì không. Lý do ở đây là con số ca lây nhiễm được báo cáo ở Trung Quốc đã tăng và hạn chế đi lại được áp dụng trở lại do dịch mới bùng phát tại Bắc Kinh buộc chính quyền phải áp dụng các biện pháp cần thiết.

Ngược lại, Thái Lan lại thăng hạng do tình hình vẫn khá an toàn, chỉ có 12 ca mới lây nhiễm trong 5 ngày trước đó, và đã gỡ bỏ bớt các hạn chế đi lại. Cũng có thể được xem xét mở lại chuyến bay với Nhật Bản vì nước này có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam, và không chỉ thế, các ca nhiễm mới ở Nhật đã giảm và hạn chế đi lại cũng đã được dỡ bỏ bớt.

Sử dụng dữ liệu lớn hỗ trợ mở lại các đường bay quốc tế trong thời Covid-19 - Ảnh 3.

Hình 1: Bảng số liệu các chỉ số tính tới ngày 25/6/2020

Từ đó, bảng dữ liệu lớn của WB cung cấp thông tin giúp các nhà hoạch định chính sách ra quyết định về mở cửa trở lại nền kinh tế, cho phép họ cân nhắc các yếu tố như an toàn, lợi ích tài chính và mức độ đi lại không chỉ tại Việt Nam mà cả ở những nước mà Việt Nam muốn nối lại giao thương.

Tuy nhiên, đây cũng mới chỉ là bước đầu, bởi nếu muốn nối lại các chuyến bay quốc tế cần phải áp dụng nhiều biện pháp khác nữa, ví dụ kiểm tra trước khi lên máy bay, theo dõi, phản ứng nhanh, v.v. để có thể xử lý kịp thời bất kỳ nguy cơ nào. Trong đó, quản trị dữ liệu số và chia sẻ thông tin là hai vấn đề cơ bản giúp cung cấp thông tin kịp thời cho công tác ra quyết định.

Trong quá trình mở cửa trở lại nền kinh tế sau Covid-19 ta phải xem xét cả các yếu tố định lượng và định tính. Tuy số liệu là một mảng quan trọng, nhưng vấn đề quan trọng nhất ở đây là các lựa chọn chính sách phải vừa đảm bảo sức khỏe người dân, vừa mang lại lợi ích kinh tế.

TH (Worldbank)
Xem thêm