Số 1 Báo Nhân Dân ra đời như thế nào?

Phan Quang| 06/03/2021 21:21
Theo dõi ICTVietnam trên

Trong 28 năm làm việc dưới bóng cây đa cổ thụ phố Hàng Trống, Hà Nội, nơi đóng tòa soạn Báo Nhân Dân, tôi nhiều lần tự đặt ra câu hỏi ấy nhưng chưa tìm được lời giải đáp.

Ngay cả những bạn từng làm việc ở báo Đảng tại An toàn khu Việt Bắc trước Ngày Giải phóng Thủ đô Hà Nội cũng chẳng mấy ai tường, bởi hầu hết anh chị em về làm ở đấy sau khi Báo Nhân Dân xuất hiện đã vài ba năm. Năm 1981, từ TP Hồ Chí Minh ra Hà Nội sau mấy năm bôn ba hầu khắp miền nam viết bài, tôi được Ban Biên tập báo phân công chỉ đạo làm gấp Phòng Truyền thống của báo để kịp khai trương vào ngày kỷ niệm 30 năm ngày báo ra số đầu (11-3-1951 - 11-3-1981), câu hỏi ấy càng làm tôi trăn trở. Nghe nói có hai người "trong cuộc" là Thép Mới và Hoàng Tùng, nhưng Tổng Biên tập Hoàng Tùng kiêm nhiệm nhiều việc bận túi bụi, có nhiều ngày cuối giờ làm việc chiều mới về phố Hàng Trống chỉ đạo, duyệt bài. Nhà báo Thép Mới thì thường xuyên ở TP Hồ Chí Minh nơi đặt Văn phòng đại diện Báo Nhân Dân sau ngày giải phóng miền nam mà anh là người chịu trách nhiệm chính, và ít lâu sau làm Trưởng cơ quan Thường trú của báo Đảng ở Nam Bộ.

Số 1 Báo Nhân Dân ra đời như thế nào? - Ảnh 1.

Đồng chí Trường Chinh, Thép Mới và Hà Xuân Trường duyệt bản thảo đăng Báo Nhân Dân số đầu tiên năm 1951. Ảnh tư liệu

Năm 1985, tôi được cử làm Tổng Biên tập tạp chí Người làm báo, cơ quan ngôn luận đầu tiên của Hội Nhà báo Việt Nam, câu hỏi trên đối với tôi lại là một trong những vấn đề hàng đầu, do tạp chí Người làm báo mở chuyên mục Tìm hiểu và giới thiệu các cơ quan báo chí đầu đàn của báo chí Việt Nam đương đại như báo Nhân Dân, báo Cứu Quốc, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam… Nhà báo Hoàng Tùng vẫn bận, còn bận hơn trước, bởi anh vừa được bầu làm Ủy viên Ban Bí thư Trung ương phụ trách công tác tư tưởng - văn hóa và khoa giáo. May sao, nhà báo Thép Mới đã được cấp trên chỉ định làm Phó Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, vì vậy dù định cư ở miền nam anh vẫn phải ra vào thường xuyên Hà Nội - TP Hồ Chí Minh. Tôi đã tìm gặp anh và đặt với anh câu hỏi trên. Sau đây là những điều Thép Mới một trong số mấy người trong cuộc phát biểu. Tôi ghi tóm tắt ý kiến của anh thành bài báo ngắn, đăng tạp chí Người làm báo số 3 năm 1985, ký bút danh Thép Mới.

Nơi họp tòa soạn là một cái rẫy của đồng bào

Mùa xuân năm 1951, Đại hội toàn quốc lần thứ II của Đảng họp tại Việt Bắc từ ngày 11 đến ngày 19 tháng 2 năm 1951.

Đại hội thông qua Nghị quyết xuất bản Báo Nhân Dân, cơ quan trung ương của Đảng Lao động Việt Nam. Ban Biên tập đầu tiên của báo Đảng gồm tám người thì có đến năm vị là Ủy viên Bộ Chính trị và Ban Bí thư Trung ương: các đồng chí Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Hoàng Quốc Việt, Nguyễn Chí Thanh, Lê Văn Lương.

Đại hội toàn quốc của Đảng vừa bế mạc, một buổi trưa mùa xuân, vào khoảng từ ngày 19 đến ngày 25 tháng hai năm 1951 - theo lời kể của Thép Mới -  đồng chí Trường Chinh, Tổng Bí thư Trung ương Đảng và đồng chí Tố Hữu, khi đó là Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, họp bàn việc ra số đầu Báo Nhân Dân. Nơi làm việc là một cái rẫy của đồng bào, cạnh địa điểm họp Đại hội toàn quốc, thuộc xã Vinh Quang huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang. Bàn ghế làm việc là mấy thân cây gỗ đồng bào làm rẫy vừa ngả xuống. Người giúp việc hai đồng chí là Thép Mới, phóng viên báo chí tại Đại hội Đảng. Đồng chí Phan Nghiêm, phóng viên điện ảnh tại Đại hội, nhận rõ ý nghĩa lịch sử của sự kiện, lặng lẽ vác máy ra quay cảnh hai đồng chí lãnh đạo của Đảng trực tiếp biên tập số báo đầu tiên của Báo Nhân Dân trong khung cảnh hết sức đặc biệt, đánh dấu “một thời Việt Bắc”. Đoạn phim tư liệu điện ảnh dài bảy phút ấy được tách riêng, không nằm trong bộ phim tài liệu về Đại hội toàn quốc lần thứ II của Đảng.

Số Báo Nhân Dân đầu tiên đề ngày 11-3-1951  được vinh dự công bố Chính cương, Điều lệ của Đảng. Bài chính luận chính của số báo đầu là bài viết của đồng chí Trường Chinh lần đầu tiên công khai giới thiệu Chủ tịch Hồ Chí Minh là người lãnh đạo của Đảng và của đất nước ta: “Hồ Chí Minh, Người sáng lập, rèn luyện và lãnh đạo Đảng ta…” . Bài có in kèm ký họa chân dung Bác Hồ do họa sĩ Lê Minh Hiền vẽ. Ông là thành viên Đoàn nghệ sĩ hội họa, nhiếp ảnh và điện ảnh Nam Bộ, được Đảng bộ Nam Bộ cử ra Việt Bắc làm việc tại chỗ cho đồng bào miền nam có dịp được thưởng thức những hình ảnh về Đại hội và lãnh tụ Hồ Chí Minh.

Bài tường thuật tổng hợp về Đại hội giới thiệu những thông tin khái quát của tiến trình Đại hội, ý nghĩa lịch sử của sự kiện ấy, với cố gắng tạo ấn tượng sâu sắc, đáp ứng tình cảm của toàn Đảng, toàn dân đang phấn khởi chờ đón việc Đảng ra công khai. Tất cả gói gọn trong một bài, nhan đề “Đại hội chúng ta…” (Bài của Thép Mới). Nội dung bài viết có tính bao quát, nhờ phóng viên được cấp trên tạo điều kiện cho trực tiếp tham dự và theo dõi các cuộc thảo luận, với bầu không khí và tinh thần toát lên từ Đại hội của Đảng. Từ đó Thép Mới đã sáng tạo nên hình thức, thể loại, bút pháp theo phong cách độc đáo của mình. Bài được hai đồng chí chủ trì việc làm số đầu của báo Nhân Dân rất khuyến khích, hoan nghênh.

Còn phải băng rừng hai ngày đường

Cuộc họp quyết định số 1 Báo Nhân Dân sẽ ghi ngày 11-3-1951. Tất cả các bài, tin, tranh minh họa số báo ấy đều được hai đồng chí phụ trách là Trường Chinh và Tố Hữu đọc lại một lượt, sau đó cho ý kiến cụ thể về cách trình bày các trang báo, rồi giao cho Thép Mới nhiệm vụ trực tiếp mang bản thảo đến nhà in. Từ Ngòi Trinh là nơi họp Đại hội lần thứ II của Đảng, và cũng là nơi biên tập số đầu Báo Nhân Dân, đến chỗ cơ quan báo làm việc từ trước là Khuôn Câm (Chợ Chu), Thép Mới phải đi mất một ngày rưỡi đường rừng, vòng sau lưng dãy núi Hồng. Về đến cơ quan ở Khuôn Câm, anh trình bày toàn bộ số báo với đồng chí Hoàng Tùng, người trực tiếp phụ trách. Hai đồng chí Trường Chinh và Tố Hữu quyết định sẽ đưa tên Hoàng Tùng lên mặt báo với tư cách Tổng Biên tập, ghi tại trang cuối Báo Nhân Dân. Đây là điều cần thiết về mặt pháp lý, chứng tỏ Đảng tôn trọng các luật lệ Nhà nước đã ban hành về việc xuất bản, phát hành báo chí trong hoàn cảnh kháng chiến.

Tổng Biên tập Hoàng Tùng ngay tối hôm đó đọc toàn bộ bản thảo số báo, còn dặn dò thêm Thép Mới một số ý kiến về việc in ấn, xuất bản, phát hành. Sáng hôm sau Thép Mới lại một mình cuốc bộ, mang toàn bộ bài vở đến nhà in Việt Hưng, xí nghiệp mới được thành lập đặt ở chân Đèo Khế, gần trục giao thông quan trọng cho tiện việc phát hành báo đi khắp cả nước. Từ Khuôn Câm đến Đèo Khế lại mất thêm một nửa ngày đường.

Bản thảo các bài vở vừa đến nơi, toàn bộ công nhân nhà in lao vào sắp chữ suốt ngày đêm với khí thế hào hứng chưa từng có.

Những tệp Báo Nhân Dân đầu tiên vừa ra khỏi máy in, đã có các anh quân bưu đợi sẵn hỏa tốc mang về Mặt trận Đường số 18 bên dòng sông Bạch Đằng cho kịp đến tay các chiến sĩ trước giờ mở màn Chiến dịch.

Nổi bật Tạp chí Thông tin & Truyền thông
Đừng bỏ lỡ
  • Nền tảng số Việt Nam hiện diện trên bản đồ AI thế giới
    Nền tảng nhận diện hình ảnh bằng trí tuệ nhân tạo VNPT SmartVision giành thắng lợi toàn diện tại đấu trường AI City Challenge 2024, uy tín thế giới và qua đây khẳng định mạnh mẽ cho trí tuệ Việt Nam đang vươn tầm thế giới.
  • Nhiều ĐH tuyển sinh ngành Vi mạch bán dẫn năm 2024, lương SV ra trường gần 220 triệu đồng/năm sau thuế
    Đứng trước những tiềm năng nghề nghiệp rộng mở của ngành công nghiệp bán dẫn, các ngành và chuyên ngành liên quan đang nhận được rất nhiều sự quan tâm của nhiều thí sinh và phụ huynh.
  • 7 bài học rút ra từ sự cố CrowdStrike
    Sự cố CrowdStrike xảy ra mới đây là một lời cảnh tỉnh cho các công ty, chính phủ và ngành công nghệ. Và các đội ngũ CNTT có thể học được điều gì từ thảm họa cập nhật phần mềm đã gây chấn động này?
  • Người dùng có thể đo tốc độ truy cập Internet Việt Nam tự động
    Hệ thống đo tốc độ truy cập Internet Việt Nam i-Speed vừa được nâng cấp, bao gồm: nâng cấp phiên bản mới (phiên bản 4.0, bản dành cho hệ điều hành Android) cho ứng dụng i-Speed và nâng cấp hệ thống thống kê, chia sẻ, cung cấp số liệu đánh giá tốc độ truy cập Internet Việt Nam.
  • Lưu trữ: người hùng thầm lặng của việc triển khai AI
    Nhiều doanh nghiệp (DN) chỉ tập trung vào sức mạnh tính toán và mạng khi triển khai các dự án trí tuệ nhân tạo (AI). Nhưng họ có thể đang bỏ qua bức tranh toàn cảnh về nhu cầu lưu trữ lớn của mình.
  • Lỗ hổng bảo mật của SAP đặt ra câu hỏi về sự vội vàng trong AI
    Công ty bảo mật đám mây Wiz đã công bố một báo cáo chi tiết về các lỗ hổng bảo mật của SAP, hiện đã được vá, đặt ra những câu hỏi đáng báo động về vai trò thứ yếu của trí tuệ nhân tạo (AI) trong phòng thủ an ninh mạng.
  • Tình cảm đặc biệt của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng dành cho "quê hương Kinh Bắc - Bắc Ninh"
    Trên cương vị người đứng đầu Đảng ta, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã 5 lần về thăm, làm việc với Bắc Ninh. Đối với vùng quê Kinh Bắc, Tổng Bí thư luôn dành một tình cảm đặc biệt. Trong nhiều bài phát biểu, nói chuyện, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vẫn nhận mình là người Bắc Ninh. Những ý tứ "Bắc Ninh quê tôi", "Quan họ quê tôi"... cũng được Tổng Bí thư nhắc đến nhiều lần trong bài kết luận sâu sắc tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021.
  • Cha mẹ hiểu biết để bảo vệ trẻ em trên không gian mạng
    Các chủ đề bảo mật, an toàn mạng trên quy mô toàn cầu là một phần công việc và dịch vụ hàng ngày mà các công ty viễn thông cung cấp cho người dùng. Mặc dù Internet đại diện cho một nguồn khả năng vô tận, nhưng bên cạnh những mặt tích cực, các công nghệ mới cũng ẩn chứa rất nhiều rủi ro nếu chúng được sử dụng một cách liều lĩnh và chúng ta không nhận thức được những rủi ro này. Đó là lý do tại sao phải nâng cao nhận thức cho người dùng, đặc biệt là những người trẻ tuổi nhất biết bảo vệ bản thân trong môi trường ảo.
  • Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng dành sự quan tâm đặc biệt cho việc xây dựng nền báo chí cách mạng
    Đồng chí Nguyễn Phú Trọng bắt đầu sự nghiệp bằng nghề báo. Ông trải qua các vị trí công tác ở Tạp chí Học tập, nay là Tạp chí Cộng sản từ cán bộ tư liệu, biên tập viên, Trưởng ban, Phó Tổng Biên tập đến Tổng Biên tập. Là một nhà báo, ông còn tham gia giảng dạy, đào tạo đội ngũ người làm báo Việt Nam tại Học viện Báo chí-Tuyên truyền.
  • Cuốn sách giới thiệu tổng quan về tư tưởng và triết lý Phật giáo
    “Tư tưởng Phật Giáo - Một giới thiệu toàn diện về truyền thống Ấn Độ” là cuốn sách đầu tiên mở đầu cho tủ sách về Phật giáo của Omega+, được xuất bản với sự giới thiệu và hợp tác dịch thuật của Dự án Phật học Tinh hoa Thế giới.
Số 1 Báo Nhân Dân ra đời như thế nào?
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO