Củng cố vai trò “Trụ đỡ nền kinh tế” của nông nghiệp

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Đình Bích | 16/12/2021 09:53
Theo dõi ICTVietnam trên

Trong điều kiện dân cư khu vực nông thôn của nước ta vẫn còn rất đông và nông nghiệp vẫn còn chiếm tỷ trọng rất đáng kể trong nền kinh tế, đây chính là những lợi thế để khu vực này gánh vác vai trò trụ đỡ của nền kinh tế nước ta trong bối cảnh kinh tế thế giới lâm vào khủng hoảng những năm gần đây, đặc biệt là “cơn bão COVID-19” đang tàn phá kinh tế toàn cầu hiện nay. Chắc chắn cơn bão này sẽ còn tiếp tục ít nhất là trong năm 2022, vậy làm gì để củng cố vai trò trụ đỡ này để giúp chúng ta tiếp tục bứt phá mạnh hơn nữa trong cuộc đua phát triển kinh tế khu vực và thế giới.

Thành tựu lớn 

Trước hết, như các số liệu thống kê của nước ta cho thấy, bình quân 3 năm 2017 - 2019, GDP của khu vực nông, lâm nghiệp và thuỷ sản (NLN&TS) trong 9 tháng đầu năm chỉ tăng 3,19%, bằng 38,34% so với nhịp tăng kỷ lục 8,32% của khu vực công nghiệp và xây dựng (CN&XD) và cũng chỉ bằng 45,33% của khu vực dịch vụ. Không những vậy, cũng trong 3 năm này, khi hai khu vực CN&XD và dịch vụ đã vươn lên rất nhanh và chiếm bình quân hơn 3/4 "rổ GDP", còn của khu vực NLN&TS thì vẫn đang trên đà "co lại" và bình quân chỉ còn chiếm 14,62%. Những thực tế đó có nghĩa là, muốn nền kinh tế phát triển nhanh, nước giàu, dân mạnh, hướng đi tất yếu phải đẩy mạnh phát triển CN&XD và dịch vụ. Thế nhưng, khi "cơn bão COVID-19" tràn vào nước ta từ đầu năm 2020, đặc biệt kể từ khi biến chủng Delta hoành hành dữ dội, câu chuyện nói trên đã có những thay đổi vô cùng lớn. Đó là, nhịp độ tăng trưởng của khu vực công nghiệp và dịch vụ trong 9 tháng đầu năm 2020 so với cùng kỳ đã "tụt dốc không phanh" xuống chỉ còn 4,05% và 9 tháng đầu năm nay vẫn tiếp tục giảm rất mạnh xuống chỉ còn 3,57%, đặc biệt khu vực dịch vụ đã liên tiếp "rơi tự do" xuống chỉ còn 1,12%, rồi "âm" 0,69%. Trong khi đó, nhịp độ tăng trưởng của khu vực NLN&TS 9 tháng đầu năm 2020 tuy cũng giảm so với cùng kỳ, nhưng vẫn còn đạt 2,01%, đặc biệt 9 tháng đầu năm nay đã vươn lên rất mạnh, đạt 2,74%.

Củng cố vai trò “Trụ đỡ nền kinh tế” của nông nghiệp - Ảnh 1.

Thực tế đó cũng có nghĩa là, thay vì hoàn toàn "lép vế", khu vực NLN&TS đã liên tiếp có những đóng góp lớn hơn trong việc thúc đẩy nền kinh tế nước ta phát triển trong bối cảnh cả hai nguồn động lực chủ yếu là công nghiệp và dịch vụ bị suy giảm rất mạnh. Không những vậy, cũng có thể khẳng định một cách chắc chắn rằng, sự phát triển rất đáng khích lệ của khu vực NLN&TS đồng nghĩa với việc vẫn tạo ra việc làm và thu nhập không hề nhỏ cho bộ phận dân cư đông đảo và rất nghèo của nước ta. Các số liệu thống kê của Liên hợp quốc cho thấy, nếu như giá trị gia tăng của khu vực NLN&TS nước ta năm 1999 mới chỉ đạt 7,31 tỷ USD và chỉ mới xếp thứ 33 trong danh sách 220 các quốc gia và vùng lãnh thổ thế giới, đến năm 2019 đã đạt 36,56 tỷ USD, vươn lên xếp thứ 17, nhảy vọt 16 bậc. Sở dĩ chúng ta đã đạt được thành tựu rất đáng tự hào đó là bởi, nhịp độ tăng trưởng bình quân của khu vực kinh tế này trong 20 năm đã đạt 8,59%/năm, cao thứ tư thế giới, thua kém không nhiều so với Top 5 thế giới, gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia và Nigeria.

Củng cố vai trò “Trụ đỡ nền kinh tế” của nông nghiệp - Ảnh 2.


Không những vậy, như các số liệu thống kê của Ngân hàng Thế giới (WB) cho thấy, mặc dù đã có nỗ lực vượt bậc trong việc mở rộng, nhưng diện tích đất nông nghiệp của nước ta trong những năm gần đây cũng chỉ đạt gần 122 nghìn km², chỉ đứng thứ 67 thế giới, nhưng thành tựu nói trên càng cho thấy những nỗ lực vượt bậc của chúng ta trong phát triển khu vực kinh tế này. Bởi lẽ, thứ hạng chênh lệch vô cùng lớn giữa giá trị gia tăng với diện tích đất nông nghiệp đồng nghĩa với việc mỗi diện tích đất nông nghiệp của chúng ta đã sản xuất ra nhiều nông sản hơn nhiều, hay hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của nước ta cao hơn nhiều so với thế giới nói chung. Có thể nói, thành tựu to lớn này được thể hiện rất rõ ràng trên hai phương diện. Đó là, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng của thị trường trong nước, đồng thời góp phần ngày càng lớn trong "rổ hàng hoá xuất khẩu" của nước ta ra thị trường thế giới. Các kết quả tính toán từ các số liệu thống kê của nước ta cho thấy, nếu như tiêu dùng lương thực, thực phẩm bình quân đầu người của nước ta năm 2000 chỉ mới đạt 96 USD, còn năm 2020 đã đạt 800 USD, tức là đạt nhịp độ tăng trưởng bình quân 11,18%/năm và ba con số tương ứng trong xuất khẩu hàng nông sản là 51 USD, 435 USD và 11,32%. Rõ ràng, trong điều kiện quỹ đất nông nghiệp chỉ đứng hàng thứ 67 thế giới như nói trên, nhưng ngành Nông nghiệp của nước ta không chỉ đảm bảo đáp ứng nhu cầu tiêu dùng cho gần 100 triệu dân, đứng thứ 17 thế giới hiện nay đã là một thành tựu lớn, cho nên phần đóng góp lên tới hơn 1/3 cho xuất khẩu hằng năm càng cho thấy những đóng góp rất lớn của nông nghiệp trong công cuộc phát triển nền kinh tế của đất nước nói chung. Không những vậy, như các số liệu thống kê của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), chúng ta cũng đã có những tiến bộ vượt bậc trong xuất khẩu nhóm hàng này. Đó là, trong khi kim ngạch xuất khẩu hàng nông sản của nước ta cách nay 20 năm chỉ mới đạt 3,48 tỷ USD và xếp hạng 33 thế giới, còn năm 2019 đã đạt 29,94 tỷ USD, lọt vào Top 20 quốc gia xuất khẩu hàng nông sản nhiều nhất thế giới. Trong điều kiện vẫn có tới hai người làm chỉ để nuôi ba người ăn như hiện nay, xuất khẩu chính là yếu tố bảo đảm để có thể tiếp tục phát triển mạnh hiện tại và trong những năm tới. 

Thách thức trên con đường phát triển 

Cho dù đã đạt được những thành tựu rất lớn như vậy, nhưng nền nông nghiệp nước ta vẫn còn những tồn tại, bất cập không hề nhỏ. Thứ nhất, giá trị gia tăng nông nghiệp bình quân đầu người dân cư khu vực nông thôn tuy cũng đã có những bước tiến nhất định, nhưng vẫn còn rất thấp và điều này đồng nghĩa với dân cư khu vực nông thôn của nước ta hãy còn rất nghèo và rất chậm được cải thiện. Theo số liệu thống kê của Liên hợp quốc, giá trị gia tăng nông nghiệp bình quân đầu người dân khu vực nông thôn của nước ta năm 2019 chỉ mới đạt 598 USD, xếp thứ 135 thế giới. So với các quốc gia trong khu vực thì giá trị gia tăng của chúng ta chỉ cao hơn của Philippines (525 USD) và Campuchia (447 USD), nhưng thấp hơn của Lào (624 USD) và hầu như chỉ bằng một nửa so với 1.195 USD của Indonesia và 1.310 USD của Thái Lan, thậm chí chỉ bằng 1/6 so với 3.540 USD của Malaysia. Thực trạng này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân. Đó trước hết là, trong khi quỹ đất nông nghiệp của chúng ta quá eo hẹp, với gần 122 nghìn km², chỉ đứng thứ 67 thế giới như nói trên, nhưng với dân cư "khủng" tới 61,1 triệu người, đứng thứ 8 thế giới hiện nay (chỉ đứng sau Ấn Độ, Trung Quốc, Pakistan, Indonesia, Bangladesch, Nigeria và Etiopia, cho nên dù có nỗ lực vượt bậc mở rộng "rổ giá trị gia tăng nông nghiệp" thì "khẩu phần bánh giá trị gia tăng nông nghiệp" của mỗi cư dân nông thôn quá nhỏ chỉ là hệ quả tất yếu.

Rõ ràng, bài toán nghèo đất nông nghiệp của nước ta là thách thức không thể vượt qua trong ngắn hạn, bởi bên cạnh việc quyết liệt giữ "tấc đất, tấc vàng" này, chắc chắn chúng ta sẽ phải chờ đợi hàng thập kỷ để công nghiệp và dịch vụ phát triển mới thu hút dần dân cư khu vực nông thôn tham gia vào các khu vực kinh tế ngày càng quan trọng này, để mở rộng quy mô sản xuất nông nghiệp của dân cư khu vực nông thôn. Thứ hai, giá trị gia tăng nông nghiệp bình quân đầu người dân cư khu vực nông thôn còn thấp còn do những bất cập trong hệ thống tổ chức sản xuất và định hướng phát triển thị trường. Có thể nói, câu chuyện nổi cộm kéo dài hàng thập kỷ này của nền nông nghiệp nước ta là xây dựng các chuỗi giá trị, ở đó có sự liên kết bền chắc giữa các hộ nông dân, tổ hợp tác, hợp tác xã... thực hành sản xuất theo các quy trình sản xuất tiến bộ với các doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu để bảo đảm chất lượng sản phẩm và hình thành các thương hiệu nông sản hướng vào những thị trường nhất định vẫn luôn luôn là vấn đề thời sự chưa bao giờ hết nóng. Rõ ràng, một khi thực trạng này chưa khắc phục được, câu chuyện lúc trồi, khi sụt và giải cứu nông sản sẽ vẫn còn tiếp diễn. Tuy đã đạt được những thành tựu rất đáng tự hào, giữ vai trò trụ đỡ cho nền kinh tế trong những thời đoạn khó khăn, góp phần nâng tầm quốc gia của chúng ta trên trường quốc tế, nhưng nông nghiệp vẫn còn tồn tại những bất cập không hề nhỏ cần phải được khắc phục.

(Bài viết đăng trên Tạp chí Thông tin và Truyền thông số đặc biệt chào năm mới 2022 - Xuân Nhâm Dần)

Nổi bật Tạp chí Thông tin & Truyền thông
Đừng bỏ lỡ
  • Microsoft hắt hơi và lĩnh vực CNTT thế giới cảm lạnh
    Một lỗi trong hệ thống của Crowdstrike, đối tác của Microsoft, đã gây gián đoạn hầu hết các dịch vụ trên hành tinh và là lời cảnh báo lớn về rủi ro hệ thống của dịch vụ đám mây.
  • Còn 11 triệu thuê bao 2G và một số kiến nghị giải pháp
    Tính đến tháng 5/2024, số thuê bao 2G only còn hơn 11 triệu thuê bao, chiếm khoảng 9% tổng số thuê bao di động trên toàn quốc. Các nhà mạng đang kiến nghị các giải pháp giảm số thuê bao 2G khi hệ thống công nghệ này tiến tới dừng hoạt động vào ngày 15/9/2024.
  • VNPT cung cấp đường truyền Internet thế hệ mới XGSPON, đột phá về tốc độ
    Với tốc độ truyền tải tối đa lên tới 10 Gbps, đường truyền Internet công nghệ mới XGigabit-capable Passive Optical Network (XGSPON) của VNPT đang tiên phong trong việc đón đầu, đáp ứng xu hướng kết nối của thời đại số, đem đến trải nghiệm tối ưu cho khách hàng.
  • VinaPhone hỗ trợ khách hàng nâng cấp điện thoại 4G miễn phí
    Thực hiện chủ trương tắt sóng 2G của Bộ Thông tin và Truyền thông vào tháng 9/2024 tới đây, VinaPhone triển khai loạt ưu đãi khách hàng nâng cấp lên điện thoại 4G miễn phí và nhiều ưu đãi hấp dẫn khác để duy trì liên lạc mà không phải lo lắng về chi phí.
  • 4 kỹ năng cần có để không bị AI thay thế
    Sự phát triển bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) trong những năm gần đây đã gây ra không ít tranh luận về việc liệu AI có thể thay thế con người và đe dọa trực tiếp đến công việc của người lao động trong tương lai hay không. Theo đó, chúng ta cần trang bị những gì để thích ứng.
  • ‏FPT khai trương văn phòng mới tại Kuala Lumpur, Malaysia‏
    FPT vừa chính thức cắt băng khánh thành văn phòng thứ hai tại Kuala Lumpur, nhằm tăng cường hiện diện của công ty tại khu vực và trên toàn cầu, từ đó mở rộng tiếp cận các khách hàng lớn. ‏
  • Nhân lực ngành quản trị kinh doanh cần cập nhật, ứng dụng công nghệ liên tục
    Quản trị Kinh doanh (QTKD) là một ngành "hot" trong những năm gần đây và dường như vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt ngay cả khi hàng loạt ngành học mới liên tục ra đời.
  • VPBank cam kết đầu tư cho các tài năng trẻ lĩnh vực CNTT & Khoa học dữ liệu
    Sau thành công của các sân chơi công nghệ từ VPBank Cloud Technology Day 2023 tới VPBank Technology Hackathon 2024, Ngân hàng đánh giá cao tiềm năng của nhóm nguồn nhân lực trẻ và cam kết tiếp tục đầu tư hơn nữa để tiếp tục mang đến những cơ hội phát triển nghề nghiệp của các tài năng trẻ tại VPBank. Đó cũng là mục tiêu của chương trình VPBank Technology & Data Young Talents mà ngân hàng vừa mới triển khai.
  • VPBank và IFC hợp tác cung ứng vốn cho doanh nghiệp cà phê Việt Nam
    VPBank và Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) mới đây đã hợp tác đồng tài trợ chuỗi cung ứng cho các công ty xuất khẩu cà phê, trong nỗ lực hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) của Việt Nam tham gia sâu rộng hơn vào chuỗi cung ứng nông nghiệp toàn cầu.
  • Doanh nghiệp game thứ ba ký kết hợp tác đào tạo với PTIT
    Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) - Bộ TT&TT và Công ty Cổ phần (CP) APPOTA (APPOTA) đã chính thức công bố hợp tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp game.
Củng cố vai trò “Trụ đỡ nền kinh tế” của nông nghiệp
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO