"Quyết định liều lĩnh chuyển từ ứng dụng trên sim sang ứng dụng smartphone đã giúp Momo đạt 20 triệu người dùng

Ông Nguyễn Bá Diệp, Phó Chủ tịch Ví MoMo cho biết, quyết định chuyển đổi MoMo từ ứng dụng SIM trên di động sang ứng dụng smartphone là quyết định liều lĩnh và mơ mộng nhất, khi phải phá bỏ toàn bỏ nền tảng cũ, tư duy kinh doanh. Đổi lại, MoMo đã đi trước đối thủ một bước dài, để từ đó có được 20 triệu người dùng như hiện nay.
08:58 AM 14/01/2021 In bài viết này
Nếu khách hàng không cảm thấy vui, họ sẽ bỏ sang ứng dụng khác

Khởi đầu một startup với sản phẩm ứng dụng trên sim cung cấp dịch vụ Nạp tiền điện thoại, đầu tháng 9/2020, công ty MService, đơn vị sở hữu ứng dụng MoMo đã chính thức công bố điện tử này đã đạt dấu mốc 20 triệu khách hàng, tăng trưởng 40 lần trong 5 năm.

Theo đó, nếu đầu năm 2015, lượng người dùng MoMo mức 500.000 người dùng, năm 2019 đạt mốc 10 triệu thì đến năm 2020, con số này nhảy vọt gấp đôi, chạm mốc 20 triệu vào đầu tháng 9/2020.

Ông Nguyễn Diệp, đồng sáng lập, Phó Chủ tịch MoMo khẳng định, trong suốt 10 năm qua, MoMo không thay đổi về mục tiêu, nhưng thay đổi về cách làm, hình để đạt được mục tiêu đặt ra.

Mặc dù, mỗi thay đổi đều những khó khăn riêng, ông Diệp cho rằng quyết định chuyển đổi MoMo từ ứng dụng trên SIM di động (mô hình Mobile Money) sang ứng dụng trên smartphone vào năm 2014 quyết định khó khăn nhất. Bởi vì, việc chuyển đổi này bắt buộc phá bỏ toàn bộ nền tảng công nghệ cũng như duy về kinh doanh. "Đấy cũng quyết định tuy rất liều vào thời điểm đấy, nhưng đã giúp chúng tôi thành công khi đi trước tất cả các đơn vị khác một bước dài trên thị trường", ông Diệp nói.

"Quyết định liều lĩnh chuyển từ ứng dụng trên sim sang ứng dụng smartphone đã giúp momo đạt 20 triệu người dùng - Ảnh 1.

Kể lại chặng đường 10 năm, theo ông Diệp, năm 2009, chúng tôi khởi đầu MoMo bằng Mobile Money, tức tiền di động. Đây hình điện tử di động được triển khai đầu tiên tại Philippines vào năm 2003, được tích hợp lên SIM đi động và mọi giao dịch thực hiện thông qua tin nhắn SMS. MoMo đã phối hợp với một nhà mạng di động để triển khai Mobile Money vào năm 2010. 

"Chúng tôi đã đi qua tận Châu Phi đến Kenya, Tanzania, Uganda, cũng như Philippine để nghiên cứu rất kỹ mô hình kinh doanh của Mobile Money. Tuy nhiên điều mà chúng tôi không ngờ đến là mỗi quốc gia có những khác biệt rất lớn về cơ sở pháp lý, hạ tầng dịch vụ ngân hàng và hành vi tiêu dùng, điều này sẽ tác động lớn đến việc thành công của dịch vụ", ông Diệp nhớ lại.

Ngoài ra, cũng theo ông Diệp, một điểm mấu chốt nữa khiến hình MoMo thời gian đó không thành công do hạn chế về công nghệ khi toàn bộ dung lương của SIM đi động rất nhỏ chỉ 64-128Kb. vậy ứng dụng điện tử trên SIM giao diện rất thô sơ, khó sử dụng, không cập nhật được phiên bản mới chỉ giới hạn cục bộ một mạng di động. "Một điều đặc biệt nữa khách hàng chưa niềm tin vào dịch vụ, liên quan đến tiền bạc, thì niềm tin cực kỳ quan trọng", ông Diệp nói.

Để rồi, năm 2014, MoMo quyết định chuyển qua viết ứng dụng tài chính trên smartphone. Đây quyết định rất liều lĩnh mộng vào thời điểm đấy, khi smartphone mới chiếm khoảng 20% thị phần Việt Nam ứng dụng di động không phổ biến, không ai biết điều sẽ xảy ra trong tương lai. Đối với công nghệ mới này, MoMo xây dựng lại mọi thứ từ con số 0, ngoài điều chỉnh về mặt công nghệ, tuyển dụng nhân sự mới, công ty cũng phải điều chỉnh lại duy (mindset) của toàn bộ nhân viên, từ việc làm một sản phẩm giản đơn cho một thị trường ngách, chuyển qua tập trung vào trải nghiệm khách hàng cho thị trường lớn (mass), tương tự như đối với hàng tiêu dùng nhanh.

Đến thời điểm năm 2016, khi ứng dụng đã tương đối ổn định, MoMo đưa ra triết lý phát triển đổi mới "MoMo không cần khách hàng, MoMo cần những khách hàng hạnh phúc". Lý giải về triết lý này, ông Diệp cho rằng, thực tế, việc có một khách hàng không khó, nhưng giữ họ ở lại với mình lâu dài là khó khăn. Nếu khách hàng không cảm thấy vui, hạnh phúc khi dùng dịch vụ của MoMo, họ sẽ không bao giờ quay lại nữa. "Triết lý này được chúng tôi áp dụng triệt để cho toàn bộ khách hàng và đối tác, sản phẩm được tối ưu hóa từng chi tiết nhỏ để thỏa mãn nhu cầu khách hàng, giảm bớt các thao tác cần sử dụng khi thanh toán", ông Diệp khẳng định. 

 Ví dụ, khi khách hàng dùng ứng dụng ngân hàng thanh toán qua mô hình QR Code tĩnh, cần phải thực hiện 5 bước với tổng thời gian khoảng 40 giây, đầu tiên người dùng cần đăng nhập, sau đó quét mã QR code của đơn vị bán hàng, nhập số tiền thanh toán, xác nhận thanh toán, thanh toán và đưa kết quả cho người bán. Còn MoMo áp dụng QR Code động, đối với mô hình này, khách hàng chỉ cần thực hiện một bước duy nhất là đưa mã BarCode (mã vạch) của mình cho đơn vị bán hàng quét. 

Cách làm này đã giảm 4 bước trong quá trình thanh toán cho khách hàng và chỉ mất khoảng 2-3 giây để thực hiện thanh toán. Tuy nhiên, để làm được cách này, MoMo đã phải bỏ ra rất nhiều công sức để tích hợp trực tiếp vào hệ thống tính tiền, cũng như phải tích hợp sâu vào hệ thống của đối tác. Mặc dù mất rất nhiều công sức, nhưng trải nghiệm khách hàng vượt trội hơn các mô hình khác, đồng thời MoMo có thể cung cấp thêm khả năng thấu hiểu người dùng (customer insight) cho đơn vị cung cấp dịch vụ để hiểu thêm về khách hàng.

"Quyết định liều lĩnh chuyển từ ứng dụng trên sim sang ứng dụng smartphone đã giúp momo đạt 20 triệu người dùng - Ảnh 2.

Bên cạnh việc tăng cường trải nghiệm thanh toán, MoMo còn có các chương trình tương tác như đi bộ đổi Heo vàng, các chương trình crowdfunding (gọi vốn cộng đồng) cho các mục đích từ thiện đã thu hút hơn 5 triệu khách hàng tham gia. Các chương trình giải trí vui nhân dịp Tết nguyên đán 2020 – Lắc xì cũng được 8 triệu khách hàng tham gia.

Về cái được lớn nhất trong 10 năm xây dựng Momo, ông Diệp cho rằng, cái được lớn nhất là có được cộng đồng 20 triệu khách hàng và hàng trăm nghìn đối tác, đồng thời mong muốn sử dụng công nghệ để mang dịch vụ tài chính đến cho người dân bước đầu đã được hiện thực hóa. Đồng thời, việc đổi mới sáng tạo là làm những cái mới chưa từng có. Do đó, một hành lang pháp lý mở và hỗ trợ cho đổi mới sáng tạo là hết sức cần thiết cho sự phát triển các doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính.

"Mỗi bước đi đều là những trải nghiệm, bài học quý giá rút ra từ những thời điểm không thành công, từ đó đã có được MoMo của ngày hôm nay. Tôi luôn quan niệm rằng, không thử thì làm sao biết mình sai, vì làm sản phẩm cũng như nghiên cứu khoa học, phải dám thử, dám làm, dám sai thì mới tiến bộ được, mới sáng tạo được", ông Diệp chia sẻ.

Làm việc chưa ai làm, "đập đi xây lại" nhiều lần là… bình thường

Đồng sáng lập MoMo cho rằng, mục tiêu của ứng dụng này là sử dụng công nghệ để thay đổi cuộc sống người dân Việt 

Nam và giúp người dân bình đẳng trong việc tiếp cận các dịch vụ tài chính. Điều này chưa bao giờ thay đổi trong suốt 13 năm qua. "Tôi nghĩ rằng để làm một việc lớn, việc mà chưa ai làm được ở Việt Nam, thì việc làm đi làm lại nhiều lần là chuyện hết sức bình thường", Phó Chủ tịch MoMo nhấn mạnh.

Đối với những người tinh thần startup, niềm tin đủ lớn để thực hiện mục tiêu kỳ vọng thì mỗi một dự án không thành công sẽ một bài học, một phiến đá lót đường để đạt đến mục tiêu cuối cùng. Bởi vì, trên đời này làm câu chuyện làm một lần đúng ngay, phải vật lộn với mục tiêu, sống chết với thì mới thể thực hiện được.

Theo ông Diệp, một điều may mắn MoMo tập hợp được một đội ngũ được đào tạo bài bản từ nước ngoài (Chicago, Harvard, Yale, Columbia), kinh nghiệm quốc tế cùng chia sẻ với những người sáng lập công ty trong việc dùng công nghệ để thay đổi cuộc sống con người Việt Nam. Tất cả anh em đều cùng quan điểm phải cố làm được cái lớn, để cho mọi người thấy trí tuệ Việt Nam không phải danh.

"MoMo cũng điện tử duy nhất trên thị trường nhận vốn từ nhà đầu Mỹ như Warburg Pincus Goldman Sachs. Các nhà đầu lớn đều tầm nhìn toàn cầu, đầu dài hạn, hiểu được xu hướng khuyến khích chúng tôi sử dụng vốn đầu để xây dựng một sản phẩm trí tuệ Việt làm những điều chưa ai dám làm", ông Điệp chia sẻ về một điểm thuận lợi của MoMo.

Dùng khuyến mại để hút người dùng là chưa hiểu họ mong muốn gì

Khi được hỏi về việc MoMo lo ngại các điện tử khác sẽ tập trung vào khuyến mãi để hút người dùng của mình hay không, ông Diệp cho rằng, việc dùng khuyến mãi để thu hút

khách hàng cách làm truyền thống, chỉ hiệu quả khi thị trường còn mới khách hàng chưa hiểu về sản phẩm. Đối với MoMo, chúng tôi đã không dùng khuyến mại để thu hút khách hàng từ đầu năm 2019, tập trung vào tăng cường trải nghiệm dịch vụ, cung cấp cho khách hàng toàn bộ những dịch vụ cần thiết trong cuộc sống. Nếu khách hàng cảm thấy vui hạnh phúc hơn khi dùng dịch vụ của MoMo thì họ sẽ gắn lâu dài. 

Một trong các ưu thế hơn hẳn các đơn vị nước ngoài khác trên thị trường MoMo phát triển riêng sản phẩm cho thị trường Việt Nam, tập trung vào các dịch vụ thiết yếu nhất cho người dùng: ăn uống, đi lại, giải trí, mua sắm, tiện ích (điện, nước, viễn thông), tài chính, bảo hiểm, dịch vụ công... Các ứng dụng khác, do cung cấp dịch vụ trên nhiều nước, sẽ phát triển một sản phẩm chung cho cả khu vực, không thể làm một sản phẩm riêng cho một nước cụ thể, phục vụ trải nghiệm chỉ cho một nước.

"Quyết định liều lĩnh chuyển từ ứng dụng trên sim sang ứng dụng smartphone đã giúp momo đạt 20 triệu người dùng - Ảnh 3.

Thị trường còn khá nhiều tiềm năng, MoMo mới chỉ 20 triệu khách hàng cho một thị trường 100 triệu dân, vậy cần tất cả các đơn vị cung cấp dịch vụ đẩy mạnh các chương trình khuyến khích khách hàng sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt. "Khách hàng rất thông minh, sẽ quyết định sử dụng dịch vụ nào phù hợp với nhu cầu của họ nhất. Nếu ai tin rằng thể dùng khuyến mại để hút khách hàng thì chưa thực sự hiểu người dùng mong muốn gì", ông Diệp bày tỏ.

Trước quan điểm thị trường fintech hiện nay đang cuộc chiến đốt tiền để thu hút người dùng khi phần lớn các doanh nghiệp điện tử đều lỗ, ông Diệp nhận mạnh chưa thấy ai dại "mang tiền ra đốt" cả. Bởi vì, việc đầu đổi mới sáng tạo cần nhiều thời gian cũng như cần sự đầu lớn để đạt được quy mô.

Nhắn nhủ đến các startup, ông Điệp khẳng định, khởi nghiệp một quá trình rất gian nan khó khăn, không phải con đường trải hoa hồng. vậy sự thành công chỉ bề nổi của một quá trình đầy thử thách.

Thất bại hay làm sai một chuyện rất bình thường trong startup, điều quan trọng rút ra bài học từ việc đó để đi tiếp. Để nhiều hội thành công, nên cân nhắc việc làm những sản phẩm đơn giản (MVP), tập trung vào một thị trường ngách hiệu chỉnh liên tục để sản phẩm đáp ứng nhu cầu khách hàng. Nếu trong trường hợp thị trường không chấp nhận, việc triển khai sản phẩm khác cũng sẽ nhanh tiết kiệm chi phí.

Muốn khởi nghiệp thành công, ngoài ý chí thì các bạn nên tích lũy kinh nghiệm về quản lý, sản phẩm hiểu thế mạnh của mình. Nếu chúng ta không kinh nghiệm không thực sự nổi trội trong một lĩnh vực cụ thể, thì việc khởi nghiệp sẽ cực kỳ khó khăn.

Các doanh nghiệp công nghệ đều phải đầu tư rất dài, chấp nhận chi phí lớn trong thời gian đầu. Trên thế giới, đây là việc hết sức bình thường, ví dụ như Tesla là công ty xe điện lớn nhất thế giới, giá trị 295 tỷ USD, đến giờ vẫn chưa có lãi kể từ khi thành lập năm 2003. Airb2b, Snapchat, Dropbox… cũng tương tự.

COVID-19 và Mobile Money sẽ "kích cầu" tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt

Ông Diệp nhấn mạnh, bên cạnh những yếu tố tiêu cực, dịch COVID-19 đã có ảnh hưởng tích cực đến việc thanh toán không dùng tiền mặt và chuyển đổi số của doanh nghiệp, hộ gia đình và cá nhân.

Bởi vì, với mô hình kinh doanh truyền thống trước đây, các doanh nghiệp và cá nhân đều thấy tương đối ổn. Do đó, thanh toán qua ví điện tử hay chuyển đổi số là việc chưa cần thiết, từ từ cũng không việc gì cả. Khi dịch bệnh xảy ra, toàn bộ mô hình kinh doanh truyền thống sụp đổ, người dân ở nhà không đến cửa hàng, ai cũng nhận thấy việc bán hàng trực tuyến, thanh toán trực tuyến là cứu cánh cho các doanh nghiệp. 

"Khi dịch bệnh giảm, điều họ nhận thấy là ví điện tử vẫn mang lại cho họ doanh thu ổn định qua bán hàng trực tuyến, bên cạnh doanh thu những phương thức truyền thống khác. Điều này đã giúp thay đổi nhận thực của rất nhiều người", ông Diệp chia sẻ thêm.

Ông Diệp đã dẫn chứng hai câu chuyện về sự thay đổi này, đó là khi ông trao đổi với giám đốc của một chuỗi cửa hàng cafe lớn nhất nhì tại Việt Nam. Trước đây khi anh ấy đề xuất việc chuyển đổi số với các lãnh đạo thì rất khó, mọi người nghe, mọi người hiểu nhưng chưa làm vì có những áp lực kinh doanh nhất định. Hơn nữa, vì là chuỗi lớn, không go-online (lên môi trường trực tuyến – PV) thì vẫn khách hàng vẫn nườm nượp.

Nhưng dịch COVID-19 vừa qua khiến doanh thu sụt giảm mạnh, trong khi lương nhân viên, tiền vận hành doanh nghiệp vẫn phải trả nên bằng mọi cách, trong thời gian ngắn phải triển khai kênh online để bù đắp doanh số.

Một ví dụ khác, hiện nay Ví MoMo cung cấp các dịch vụ thu hộ cho các công ty bảo hiểm, tài chính. Trong thời điểm này, số lượng giao dịch qua MoMo cũng tăng mạnh vì người dân thay vì đi đến các cửa hàng để thanh toán hay đóng bảo hiểm thì nay tất cả đều thực hiện trực tuyến.

"Câu chuyện thay đổi nhận thức về chuyển đổi số, gần như đúng tất cả với các đối tác mà Ví MoMo đi gặp trong nửa năm qua. Tư duy "go-online" của các lãnh đạo các doanh nghiệp Việt Nam đã thay đổi tích cực. Khi lượng đổi thì chất sẽ đổi, tôi tin trong vòng 12 tháng nữa thôi thì ngành thanh toán điện tử sẽ có những phát triển vượt bậc và Ví MoMo sẽ có những ảnh hưởng, tác động tích cực đến tăng trưởng chung của ngành", ông Diệp khẳng định.

Chia sẻ về Đề án thí điểm Mobile Money, ông Diệp tin rằng dịch vụ này sẽ có nhiều tác động tích cực, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam tại các khu vực vùng sâu vùng xa, nơi người dân chưa có điều kiện tiếp cận đầy đủ các dịch vụ tài chính, ngân hàng. Tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, dịch vụ ngân hàng chưa vươn tới, Mobile Money chính là một ví điện tử đơn giản, không yêu cầu người dùng phải có tài khoản ngân hàng.

Bên cạnh mô hình Mobile Money, trong thời gian gần đây Ngân hàng Nhà Nước đã cho phép nhiều ngân hàng thương mại được thử nghiệm mô hình mở tài khoản trực tuyến, áp dụng eKYC với kết quả rất đáng khích lệ. Đây cũng là cách giúp cho người dân dễ dàng mở tài khoản để sử dụng nhiều mục đích, trong đó có ví điện tử. "Trong thời gian sắp tới, nếu các quy định về mô hình ngân hàng đại lý được ban hành, thì khách hàng có thể sử dụng dịch vụ ngân hàng mọi lúc mọi nơi tại các đại lý ủy quyền ngân hàng, như vậy việc thanh toán điện tử sẽ phát triển rất thuận lợi", ông Diệp nói.

Trước câu hỏi MoMo có lo ngại dịch vụ Mobile Money sẽ dùng "nông thôn bao vây thành thị", quay ngược lại để hút người dùng của ví điện tử này ở các thành phố lớn hay không, ông Diệp cho rằng, thanh toán điện tử mới đang ở bước đầu phát triển mạnh ở các thành phố lớn. Để thanh toán điện tử phát triển thì các đơn vị phải cùng hợp lực để phát triển. Ví MoMo đang phát triển theo chiều từ thành thị xuống nông thôn, còn Mobile Money phát triển từ nông thôn lên thành phố, thì đều tốt cả đối với thị trường, tốt với khách hàng, vì không chỗ nào bị bỏ trống.

Khách hàng sẽ là người quyết định việc sử dụng dịch vụ nào phù hợp nhất, chứ không phải đơn vị cung cấp dịch vụ. Đồng thời, chúng tôi cho rằng đây là thời điểm vàng để phổ cập, đẩy mạnh thanh toán không tiền mặt cho người dân Việt Nam theo chủ trương thúc đẩy tài chính toàn diện của Chính phủ và thị trường còn đủ lớn để nhiều đơn vị cùng khai thác. 

(Bài đăng ấn phẩm in Tạp chí TT&TT số 17+18 tháng 12/2020)

Thế Phương
Xem thêm